જૈન મોટા સંઘની બે મહાસતીઓનો સંયમનો માર્ગ ત્યજી સંસારમાં પ્રવેશ ! એક સ્તુત્ય, સરાહનીય અને અનુકરણીય ઘટના !!!

જૈન મોટા સંઘની બે મહાસતીઓનો સંયમનો માર્ગ ત્યજી સંસારમાં પ્રવેશ ! એક સ્તુત્ય, સરાહનીય અને અનુકરણીય ઘટના !!!

તારીખ 2, મે, 2010 અને રવીવારના દિવ્ય ભાસ્કર દૈનિકમાં એક સમાચાર પ્રસિધ્ધ થયા છે, તે પ્રમાણે જૈન મોટા સંઘની બે મહા સતીઓએ સંયમનો માર્ગ ત્યજી પુનઃ સંસાર પ્રવેશ કર્યો છે. આ મહાસતીઓએ ગોંડલ સંપ્રદાયના ધીરજમુનિની નિશ્રામાં દીક્ષા ગ્રહણ કરી હતી, ત્યારે મોટા સંઘના આંગણે, કાંતાબાઈ મહાસતી પાસે દીક્ષા ગ્રહણ કરનાર સ્વાતીને સ્વાતીબાઈ મહાસતી તથા કૃતિને જીનેશ્વરાબાઈ મહાસતી નામાભિધાન કરાયું હતું. સ્વાતીએ એક વર્ષ, તો કૃતિએ છ માસ સંયમી જીવન ગાળ્યું હતું. જીનેશ્વરાબાઈ તો આ સંયમી જીવન દરમિયાન કંટાળી એક વખત સાધ્વીના વસ્ત્રો સાથે ઘેર જતા રહ્યા હતા.

આ અંગે જૈન મોટા સંઘના પ્રવકતાએ જણાવ્યું હતું કે સંયમમાં અનુકૂળતા ના આવતા બંને સ્વેચ્છાએ સંસારમાં પરત ફર્યા છે. અને પોતાના માતા-પિતા સાથે જ પ્રયાણ કરી સંસારમાં પુનઃપ્રવેશ કર્યો હતો.

સૌ પ્રથમ તો જૈન મોટા સંઘને આવા વિવાદાસ્પદ પ્રશ્નનો વ્યવહારુ હલ નિકાળવા બદલ ખૂબ ખૂબ ધન્યવાદ અને અભિનંદન ઘટે છે.

સગીરાવસ્થા દરમિયાન અથવા તો લાગણીના ભાવાવેશમાં આવી ને કે, સમાજમાં વ્યક્તિ અને પરિવારને ધાર્મિક્તા સબબ મળનારી પ્રતિષ્ઠા મેળવવા દીક્ષાઓ નહિ અપાવી જોઈએ ! પુખ્ત ઉંમર અને સંસારના સારા-નરસા તમામ પ્રકારના અનુભવ મેળવ્યા સીવાય દીક્ષાઓ આપવામાં આવતી હોય. સમય જતાં અનેક પ્રકારની અનૈતિક પ્રવૃતિઓમાં આવા દીક્ષાર્થીઓ જોડાઈ જતાં સમગ્ર સંઘ/સંપ્રદાય બદનામી વહોરી લેતો હોય છે.

આ દેશમાં અંદાજે 25000 થી વધુ સંપ્રદાયો છે અને આ સંપ્રદાયોના વડાઓ પોતાના વધુમાં વધુ સંખ્યામાં શિષ્યો/ અનુયાયીઓ બનાવવા કાયમી ધોરણે હોડમાં પ્રવ્રત રહેતા હોય છે. તેવું જ જૈનોમાં પણ દરેક સંઘમાં જે મુનિના અનુગ્રહથી વધુ સંખ્યામાં દીક્ષાર્થીઓ/શિષ્યો/અનુયાયીઓ મળતા રહે તે મુનિનો મોભો શ્રેષ્ઠ્/ઉચ્ચ કક્ષાનો ગણાતો થાય છે ! સગીરવયમાં દીક્ષા અપાતી હોવાના સમાચારો માધ્યમો ચમકાવતા રહે છે. સગીરાવસ્થા એ મુગ્ધાવસ્થા હોઈ મોટા ભાગના ટીન એજર બાળકો આવા સાધુ-સ્વામીઓ-મહંતો-ગુરૂઓના પ્રવચન/વ્યાખ્યાનના પ્રભાવ હેઠળ આવી જતા હોય છે. આ ઉમરમાં બાળકો માનસિક/શારીરિક રીતે પુખ્ત થયા હોતા નથી અને આ કહેવાતા ધાર્મિક વડાઓ માનસ શાસ્ત્રના અભ્યાસુ હોય છે અને તેઓ બરાબર જાણતા હોય છે કે જો શિષ્યો/અનુયાયીઓ મેળવવા હોય તો આ ઉમરે જ બાળકોને ભાવવિભોર બનાવી દીક્ષા લેવા પ્રેરવા રહ્યા ଒અને તે માટે તમામ પ્રયાસો કરી, આવા નબળા માનસ વાળા બાળકોના મા-બાપને પણ તેમના પરિવારમાંથી કોઈ ધાર્મિક સાધુ-સ્વામી કે મુનિ આવનારા દિવસોમાં મળશે તેવી હૈયા ધારણ આપી સમગ્ર પરિવારને એક અલગ પ્રકારની કીર્તિ/મોભો અને પ્રતિષ્ઠા સમાજમાં મળશે તેવી લાલચમાં ભોળવી દીક્ષા માટે બાળકને તૈયાર કરવામાં આવે છે. અને બાદમાં આવા દીક્ષાર્થીઓનો ધામ-ધુમથી વર-ઘોડો કાઢી તેમના અહમને પોષી સમાજમાં પ્રતિષ્ઠા મેળવાતી રહે છે. કોઈ સંપ્રદાયના વડા દીક્ષાર્થીને એ વાત સમજાવતા નથી કે માત્ર વસ્ત્રો બદલાવાથી જ સંન્યાસી બની શકાતું નથી તેમજ ઈચ્છાઓનો સંપૂર્ણ નાશ થાય ત્યારે જ સંન્યાસી થવાય ! કારણ કે તેઓને તો પોતાને વધુ સંખ્યામાં શિષ્યો મેળવવામાં જ રસ હોય છે જેથી તે અન્યની સરખામણીમાં મોભાદાર મુનિ ગણાય. આમ આ પ્રતિષ્ઠા મેળવવાની ચેષ્ટા જ સમજવી રહે ! આમ ધર્મનો ઢૉંગ કરી માથું મુંડાવીને જીવીકા અને મોભો મેળવવાનો એક માત્ર ધંધો થઈ પડ્યો છે. આવા સંન્યાસીના વસ્ત્રો નીચે-ઓઠા નીચે કેવું કેવું ચાલે છે એ કોઈથી અજાણ નથી !

રમણ મહર્ષિએ કહ્યું છે કે, “વૈરાગ્ય એટલે ભૌતિક સુખ સગવડો પ્રત્યે ઉપેક્ષા તેમજ મુક્તિ માટે ઝંખના. જેને મુક્તિની ઝંખના છે એને શિષ્યો/અનુયાયીઓ કે આશ્રમોની શું જરૂર ? એને ભગવા કે સફેદ વસ્ત્રો સાથે શું નિસ્બત ? ભગવાન સદાય તમારી સાથે જ છે તમારા અંતરમાં છે તમારી અંદરનો આત્મા જ ભગવાન છે. એનો સાક્ષાત્કાર કરવા માટે નોકરીનું રાજીનામું આપવાની કે ઘરનો ત્યાગ કરવાની શી જરૂર ? જે પોતાની જાતને જીતે છે એ જગતને જીતે છે જે મનને પોતાનું ગુલામ બનાવી શકે છે એ જ મોટો સંન્યાસી. જ્યાં સુધી મન અનાસ્કત ન થાય ત્યાં સુધી સંન્યાસ ગ્રહણ ન કરી શકાય !”

ટોલસ્ટોયે ક્યાંક કહ્યું છે “પહેલાં સોનાના સંન્યાસી હતા અને લાકડાના ક મંડળ હતા અને અત્યારે સોનાના ક મંડળ છે અને લાકડાના સંન્યાસી છે “.

આશો તો આ વિષે અદભુત વાત કરે છે ઓશોના કહેવા પ્રમાણે જે કોઈ દીક્ષાર્થી સંન્યાસનો સ્વીકાર કરે તેના વિષે સમયાંતરે નવજીવન ( PERIODICAL RENAISSANCE ) ની દ્ર્ષ્ટિ કેળવવી જોઈએ. તેઓ કહે છે કે હું નથી માનતો કે કોઈ માણસ જિંદગી ભર સંન્યાસી થવાના સોંગદ લે. અસલમાં ભવિષ્યને માટે કોઈ પણ સોગંદ ખતરનાક છે કારણ કે, ભવિષ્યના આપણે કદી પણ નિયંતા નથી હોઈ શકતા….તેમ છતાં સંન્યાસની એક બીજી મુશ્કેલી ભૂતકાળમાં થઈ એ હતી જીવનભરના સંન્યાસની. આજીવન સંન્યાસની ! કોઈ વ્યક્તિ ભાવાવેશમાં આવી સંન્યાસી થઈ જાય અને કાલે કોઈ ભાવદશામાં તેને જીવનમાં પાછા ફરવું હોય તો આપણે પાછા ફરવાનું દ્વાર ઉઘાડું નથી રાખ્યું. સંન્યાસમાં માત્ર ENTRY (પ્રવેશ ) છે EXIT ( બહાર નીકળવું ) નથી અર્થાત કાળક્રમે સન્યસ્ત કારાગૃહ બની રહે છે ! કોઈ પાછો આવી જ જાય તો નિંદા, અપમાન અને ધિક્કાર અને ઘૃણાનો ભોગ બને છે. આ માટે સમાજે એક યુકતિ કરી છે કે કોઈ સંન્યાસ/દીક્ષા લે ત્યારે તો એનો ભારે કોલાહલ મચાવવામાં આવે છે ધામ્-ધુમ કરવામાં આવે છે. સરઘસાકારે શહેરમાં ફેરવવામાં આવે છે. ફૂલો. પુષ્પમાળાઓ પહેરાવી પ્રશંસા, સન્માન, આદર વગેરે કરી જાણે તેના જીવનની કોઈ મોટી ઘટના ઘટી રહી હોય તે રીતે મૂલવવામાં આવે છે. અને આથી ઓશો કહે છે કે સંન્યાસ સદાય સાવધિક છે આપ ઈચ્છો ત્યારે પાછા ફરી શકો છો. સંન્યાસ આપે લીધો હતો અને હવે આપ તે છોડો છો ટૂંકમા ઓશોના મત પ્રમાણે આપ જ આખરી નિર્ણાયક છો કે સંન્યાસ લેવો અને છોડવો તે નક્કી કરનારા ! અર્થાત આમાં બીજા કોઈની સ્વીકૃતિ કે અસ્વીકૃતિને કોઈ અવકાશ નથી. સંન્યાસ લેતી વખતે આપને ના કોઈ સન્માનની અપેક્ષા છે કે ના પાછા ફરવાથી થનારી નિંદાની ચિંતા !

ઓશો તો ત્યાં સુધી કહે છે કે સંન્યાસ એ કોઈ ગુરૂનો ઓશિયાળો નથી કોઈ ગુરૂ પાસેથી લેવાની ચીજ નથી તે તો જે તે વ્યક્તિએ પોતે જ લેવી પડે દેનારો હોય તો તે પણ પરમાત્મા સીવાય અન્ય કોઈ ના હોઈ શકે !

ઓશોના મત પ્રમાણે સંન્યાસી સંસાર સાથે જોડાયેલો રહેવો જોઈએ. જે દુકાન ચલાવતો હોય, ઓફિસમાં કામ કરતો હોય, ખેતરમાં ખેતી કરતો હોય, જિંદગીની પૂરી સઘનતામાં ઉભો હોય, ભાગી ના ગયો હોય, ભાગેડુ ના હોય, પલાયન ના કર્યું હોય, ભીડમાં કોલાહલમાં ઉભો હોય અને તેમ છતાં સંન્યાસી હોય ! ઓશો સંન્યાસને ઘરથી, દુકાનથી, ઓફિસથી, જોડવાની વાત કરે છે અને કહે છે કે, જો આવી દુનિયા બનાવી શકીએ તો તે અદભુત હશે ! જ્યાં દુકાનદાર સંન્યાસી હોય સ્વાભાવિક રીતે જ એવો દુકાનદાર અપ્રમાણિક બનવામાં ભારે મુશ્કેલી અનુભવશે. સંન્યાસી જો ઓફિસમાં ક્લાર્ક હોય, પટાવળો હોય, ડૉકટર હોય, કે વકીલ હોય તો આપણે આ દુનિયાને બિલકુલ બદલી નાખી શકીએ ! એટલા માટે સંન્યાસનું એક આંદોલન જરૂરી છે જેમાં આપણે ધીરે ધીરે ઘરમાં, દ્વારમાં, બજારમાં, દુકાનમાં, સંન્યાસી હોઈએ !.

એ મા હશે, પતિ હશે, પત્ની હશે એનાથી કોઈ ફરક નહિ પડે એ જે કંઈ હશે તે જ હશે ! માત્ર તેની જોવાની દ્વષ્ટિ બદલી જશે એ સાક્ષી બની રહી જશે તેને માટે જીંદગી એક ઉત્સવ થઈ જશે ઉત્સવ થતાં જ બધું બદલી જાય છે !

દીક્ષાર્થીને દીક્ષા મેળવ્યા બાદ સંઘમાં પ્રવેશ કર્યા બાદ શરૂઆતમાં તો ખૂબજ આનંદ આવે છે અને મન પ્રસન્ન પણ રહે છે. શરૂઆતનો આ તબક્કો પૂરો થયા બાદ જેમ જેમ અન્ય મુનિઓ સાધકો દીક્ષાર્થીઓના સંપર્કમાં આવે છે તેમ તેમ ત્યાં પણ સંસાર કરતા પણ વધારે ગંદુ રાજકારણ રમાતું દ્ર્ષ્ટિ ગોચર થાય છે. એક સાધુ-સ્વામી-મહંત કે મુનિ બીજાને કઈ કઈ રીતે બદનામ કરવાની/પાડી દેવાની કોશિશો કરે છે તે તમામ સમજમાં આવવા લાગે છે અને મનોમન ઉતાવળે ભાવાવેશમાં દીક્ષા લેવાય ગયા વિષે પસ્તાતા રહે છે. ଒

સમાજે બહુ આકરા નિયમો કર્યા છે કે સન્યાસી થયા બાદ સંસારમાં પરત આવવાવા તમામ માર્ગો કાપી નાખવામાં આવતા હોય છે જેથી જે વ્યક્તિ સન્યાસી બની સંસારનો ત્યાગ કરે તે ફરી સંસારી ના બની શકે પરિણામે અનીચ્છાએ પણ સન્યાસી જીવન ફરજિયાત ગાળવું જ રહ્યું તેવા સંજોગો ઉભા થતા જ નવા દીક્ષાર્થીઓ હતાશામાં ગરકાવ થઈ જતા હોય છે અને ના છુટકે સંયમી જીવન ગાળવા પ્રયાસો કરતા રહે છે. આવી માનસિક અવસ્થાથી તેના ગુરૂઓ પરિચિત હોય છે અને તે આવા દીક્ષાર્થીઓ મારફત અનેક પ્રકારના ખોટા કામો કરાવા લાગે છે.

અને તેથી જ ઓશોએ ચીંધેલો માર્ગ જ સાચો અને વ્યવહારુ જણાય છે અને તે નજર સમક્ષ રાખી બંને મહાસતીઓએ સંયમી જીવન ત્યજી ફરીને સંસારમાં પાછા ફરવાનો નિર્ણય કર્યો તે અને મોટા સંઘે આ નિર્ણય સ્વીકારી અનુમતીની મહોર મારી અને બંને બહેનોના માતા-પિતા સાથે વિદાય થઈ તે આ સાથે સંકળાયેલા સૌ અભિનંદન ને પાત્ર છે અને સમાજ માટે આ પગલું આવનારા સમય માટે અનુકરણીય અને સરાહનીય બની રહેવું જોઈએ !!

અંતમાં દેશમાં આવેલા તમામ સંપ્રદાયોના વડાઓએ ઉપરોક્ત પ્રસંગમાંથી તેમજ મહર્ષિ રમણે કહેલા શબ્દો તથા ઓશોની વાત ખૂબ જ ગંભીરતા સાથે સ્વીકારી નવા દીક્ષાર્થી/શિષ્યોને સંન્યાસી બન્યા બાદ પણ સંસારમાં પાછા ફરવા માન અને સંપૂર્ણ આદર સાથે સમાજ સ્વીકારે તેવી પધ્ધ્તિ અપનાવવી આવશ્યક ગણાવી જોઈએ કે જેથી આ સંપ્રદાયો ધરાર બની બેઠેલા સંન્યાસી દ્વારા આચરાતા અનૈતિક/અનીતિ ભર્યા કાર્યોથી થતી બદનામીથી બચી શકે !!! અસ્તુ !!!!

Advertisements

38 comments

  1. વડીલશ્રી, આ બધા વિચારો સાથે સહમત છું. લોહી ઉકળી જાય છે જ્યારે વાંચુ છું કે નાના બાળક કે બાળકીને દિક્ષા આપી !! આજના જ ગુજરાત સમાચારના ચોથા પાને સમાચાર છે,

    માતા રશ્મિબહેને પોતાના એકના એક પુત્રને જૈન શાસનના ચરણે સોંપ્યો !!! બાલકુમાર પૃથ્વીશ નિલેશભાઇ શાહે પ્રવજ્યા અંગીકાર કરી. !!!

    આ તે કેવાં મા-બાપ ?? એક કુમળા બાળકની જિંદગી રોળી નાખવાનો એમને શું અધિકાર ? આ બાળકને ખબર છે જીવન શું છે ? આવાં મા-બાપોને કોઇ સમજણ આપશે ? જૈન ધર્મના બડેખાંઓ, સુશિક્ષિત માણસો પણ આ વિશે ચુપ રહીને કેટલો મોટો ગુનો આચરે છે !!

    લતા જ. હિરાણી

    Like

    1. હું જૈન છું અને તમારા અભિપ્રાય સાથે સહમત છું,
      નાગરિક હક તરીકે પણ ૧૮ વરસ સુધી શાળાનું શિક્ષણ દરેક બાળકનો હક છે.

      આવી બાળ દીક્ષાઓ માટે કેસ પણ થાય છે. પણ કહેવાતા માતા-પિતાનું એટલી હદે બ્રેઈન વોશ હોય છે મોક્ષ માટે કે એ લોકો જ બાળકોને એ પંથે જ બધું સારું છે એવું શીખવાડ્યા કરતા હોય છે.
      કોર્ટ કેસમાં પણ બાળક એ જ પધાવેલી વાતો બોલીને સતત સાબિત કરે છે કે એને દીક્ષા જ લેવી છે. વેગેરે…વેગેરે…

      બીજી બાજુ સાધુ-સંતોને તો શિષ્યોની જરૂર હોય જ ને.

      એકલા રહીને જોબ કરીને સમાજસેવા કરાવી સારી પણ દીક્ષા લેવાની કોઈ જ જરૂર નથી કારણકે એ પણ એક બીજો સંસાર જ છે અને એમાં તો ક્યાંય વ્યક્તિ સ્વાતંત્ર્ય પણ નથી.

      —-
      બહુ સરસ લેખ છે, મને આ બંને બહેનો ના નિર્ણય માટે માન છે કારણ કે એમણે દુનિયા શું કહેશે એની પરવાહ ન કરી ને પોતાના આત્મા નો અવાજ સાંભળ્યો છે.

      Like

    2. લતાજી અને હિરલજી
      આપ બંનેનો આભાર બ્લોગની મુલાકાત અને પ્રતિભાવ જણાવવા માટે ! આપને લેખ ગમ્યો તે જાણી આનંદ થયો. ટીન એજ એવી છે કે જો આ એજમાં લાગણીસભર કોઈ પણ વાત વારંવાર કરવામાં આવે તો તે તેવી ટીન એજ બાળકના સંવેદનોનો કબજો લઈ લે છે. મૃત્ય પછી સ્વર્ગ મળશે જ્યાં તમામ સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે તેવી વાતોથી ટીનએજર ભરમાઈ જાય છે અને જો આવી વાત ધર્મને નામે ધર્મ ગુરૂ કે લાદેન જેવા આતંકવાદી કરે તો પણ સ્વીકારી લે છે અને દીક્ષા લઈ કોઈ સાધુ બને તો કોઈ આતંકવાદી ! વાસ્તવમાં મારા મતે બંને એક જ છે માત્ર સ્વરૂપ અલગ અલગ છે. કેટલીક વાર મા-બાપને અનેક પ્રકારના પ્રલોભનો આપી બાળકોને દીક્ષા લેવા હા પડાવવામાં આવે છે. ગરીબ મા-બાપના બાળકો વધારે શિકાર બનતા હોય છે. દુર્ભાગ્યે દીક્ષા લીધા બાદ પાછા ફરી શકાતું નથી નહિ તો 90% દીક્ષાર્થીઓ સંસારમાં પાછા ફરે. દીક્ષા લીધા બાદ જ અંદર ગયા પછી ત્યાં પણ તમામ માનવીય નબળાયીઓ જોયા પછી સાચી સમજ આવે છે અને પોતે કરેલી ભૂલ વિષે મનોમન પશ્ચાતાપ થતો હોવા છતાં સંસારમાં પાછા ફરવાની હિમત ચાલતી ના હોય સાધુ જીવન ચાલુ રાખવાની ફરજ પડે અને બાદમાં ગુરૂઓ આવા નબળા દીક્ષાર્થીઓનો ગેરલાભ લીધા કરે છે જે અવાર નવાર અખબારોમાં પ્રસિધ્ધ પણ થતા રહે છે. જ્યાં સુધી લાલચ-પ્રલોભન અને અજ્ઞાન અસ્તિત્વ ધરાવે છે ત્યાં સુધી આવું ચાલ્યા જ કરવાનું !

      Like

  2. બહુ સરસ લેખ છે, મને આ બંને બહેનો ના નિર્ણય માટે માન છે કારણ કે એમણે દુનિયા શું કહેશે એની પરવાહ ન કરી ને પોતાના આત્મા નો અવાજ સાંભળ્યો છે. બહુ ઓછા લોકો હોય છે જે આ રીતે પાછા વળી શકે છે. બાકી અત્યાર ના ગુરુ, શિષ્ય ને એ રીતે ધર્મ ના પ્રચાર માટે ઈચ્છે છે કે શિષ્ય પોતાના આત્મા નો અવાજ જ ખોઈ બેસે અને ગુરુ ની દરેક હા માં હા મેળવે , કહેવાય છે કે આવા ધર્મો વાઘ ના પગલા જેવા હોય છે કે જ્યાં માત્ર જવાનો માર્ગ હોય છે પણ ત્યાં થી કોઈ પાછું વળી શકતું નથી. પરંતુ બંને બહેનો ના નિર્ણય ને હિંમત બીજા માટે પ્રેરણારૂપ બની શકે છે.
    સન્યાસ એટલે શું? ધર્મ ના વડાઓ ને પહેલા તો એનો મર્મ જાણવાની જરૂર છે. છોડી દેવું એ સન્યાસ નથી પણ વચ્ચે રહી ને પણ અલિપ્ત રહેવું તેનું નામ સન્યાસ ” પાણી માં કમળ ની પાંખ થઇ ને રહેવું તે સન્યાસ અને છતાયે ફરજો થી વિચલિત ના થવું એ સન્યાસ”. સંસાર છોડી ને મંદિર અને આશ્રમો ની માયા લાગવી એ સન્યાસ નથી. એક માં થી છૂટી એક માં જોડાવું એ સન્યાસ નથી. સંસાર માં દુ:ખ છે છતાયે મને એ જીવવા જેવો લાગે છે, શીખવા જેવો લાગે છે અને ભક્તિ કરવા જેવો લાગે છે. નરસિંહ મેહતા જેવો સન્યાસી મેં જોયો નથી, જેણે સંસાર ને એક સન્યાસી ની જેમ ભોગવ્યો. ભાગી ને નહિ પણ એમાં રહી ને એનો સામનો કરીને, પરિસ્થિતિ નો સ્વીકાર કરીને સંસાર તારી દીધો.
    અરવિંદભાઈ , ક્યાંક ક્યાંક મોટાભાગ ના લોકો જે અનુભવે છે પણ શબ્દો માં ઉતારી શકતા નથી એ લોકો તમારા લેખ વાંચી ને આત્મસંતોષ માને છે કે આવું વિચારવા વાળો હું એકલો નથી પણ જગત માં ઘણા લોકો છે. અથવા તો હું પણ આવું જ કંઈક કહેવા માંગતો હતો!!!! , તમારા લેખન કાર્ય અને લોકજાગૃતિ ના કાર્ય માટે અભાર !!

    Like

  3. મા. શ્રી અરવિન્દભાઈ

    દરેકને પોતાનું જીવન પોતાની રીતે જીવવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર છે. જૈન મોટા સંઘે તેમના અધિકારનું સન્માન ક્ર્યું, સમય સાથે કદમ મિલાવ્યા,સરાહનિય કામ થયું.

    “21મી સદીની વાસ્તવિકતા સ્વીકારતા થયા ! પરિવર્તન સ્વીકારે તે જ મોટી વાત ગણાય “

    Like

  4. કેટલાક વિચારો:
    ૧. જૈન સંઘની મર્યાદાનું આ બહેનોએ પોતાના અહંકાર કરતાં ઊંચું મહત્ત્વ આંકી ધર્મનું ગૌરવ વધાર્યું છે. એમને એ બાબતે અભિનંદન ઘટે છે. જે પોતાની મર્યાદા સમજી, બીજાની મર્યાદાને બચાવે છે તે મારા મતે પરમ અહિંસા આચરે છે.
    ૨. સાથોસાથ આ વાતને સ્વીકારનાર જૈન સમાજને પણ અભિનંદન ઘટે છે. જે સમાજ પોતાના સાધનો (અહીં, સંઘ)ની મર્યાદાનો સ્વીકાર કરે છે તેનું ભાવિ ઉજ્જ્વળ છે.
    ૩. (આ લેખના શિર્ષક પર ટીકા) “જૈન મોટા સંઘની બે મહાસતીઓનો સંયમનો માર્ગ ત્યજી સંસારમાં પ્રવેશ!” વ્યક્તિગત રીતે મને સાચી રીતે જીવાતો ગૃહસ્થાશ્રમ વધુ સંયમ માગતો જણાયો છે. આથી હું સંન્યસ્તને “સંયમનો માર્ગ” ગણવાને તૈયાર નથી.
    ૪. ઉંમર પ્રમાણે આશ્રમોની વ્યવસ્થા તે બ્રાહ્મણ (વૈદિક) વ્યવસ્થા છે. (મારી શ્રમણ માર્ગોની સમજણ મુજબ) શ્રમણ/નાસ્તિક (જૈન કે બૌદ્ધ) સંપ્રદાયોને સનાતનીઓએ એ મુજબ ન તોલવા જોઈએ. જૈન સમજણ પ્રમાણે સંન્યસ્ત છેલ્લો આશ્રમ ન પણ હોઈ શકે. આ રીતે ઘણા વાચકો જૈન સમજણને (અજાણતાં) અન્યાય તો નથી કરતાને? કોઈ જૈન ધર્મને સમજનારા એ ઉપર પ્રકાશ પાડશે?

    Like

    1. (મારી શ્રમણ માર્ગોની સમજણ મુજબ) શ્રમણ/નાસ્તિક (જૈન કે બૌદ્ધ) સંપ્રદાયોને સનાતનીઓએ એ મુજબ ન તોલવા જોઈએ.

      Jain religion has got 24 Tirthankars – 24 Bhagwan/Gods – you should not call them નાસ્તિક. Same is true for Buddhists – they worship many “swaroop” of Bhagwan Buddh and Devi Tara.

      You are missing basic facts here – just a correction for your knowledge so that you can save yourself from embarassment some other time.

      Like

  5. આ વાત પ્રકાશમાં લાવવા બદલ આભાર.

    દરેક વ્યક્તિને પોતાનું જીવન પોતાની રીતે જીવવાનો અધિકાર છે અને સમાજે, ધર્મગુરૂઓએ અને ખાસ તો માબાપે પોતાના બાળકોની મરજીને સ્વિકારી પોતાના બાળકોને જીવન જીવવાનો અધિકાર આપ્યો એ મને ગમ્યું.

    મારુ માનવું છે કે સાચો વૈરાગ્ય ત્યારે જ આવે જ્યારે તમે જીંદગીને નજીકથી જોઇ લો. અર્ધદગ્ધ લોકો સન્યાસ સાથે ન્યાય નથી કરી શક્યા.

    Like

    1. આભાર મુલાકાત અને પ્રતિભાવ માટે ! ફરી પણ અનુકૂળતાએ મુલાકાત લેતા રહેશો અને પ્રતિભાવ પણ જણાવશો ! આવજો ! મળત રહીશું !
      સ-સ્નેહ
      અરવિંદ

      Like

    1. આભાર્ ! મુલાકાત અને પ્રતિભાવ માટે ! આપના સુચન ઓશાના સુચન સાથે સામ્યતા ધરાવે છે ! આવજો ! ફરીને પણ મુલાકાત લેતા રહેશો અને પ્રતિભાવ પણ જણાવશો !
      સ-સ્નેહ
      અરવિંદ

      Like

  6. JAI SHRI KRISHNA,
    ભગવાન સદાય તમારી સાથે જ છે તમારા અંતરમાં છે તમારી અંદરનો આત્મા જ ભગવાન છે. એનો સાક્ષાત્કાર કરવા માટે નોકરીનું રાજીનામું આપવાની કે ઘરનો ત્યાગ કરવાની શી જરૂર ? જે પોતાની જાતને જીતે છે એ જગતને જીતે છે જે મનને પોતાનું ગુલામ બનાવી શકે છે એ જ મોટો સંન્યાસી.
    EXCELLENT STROKE,
    EVERYBODY KNOWS THIS BUT NOBODY WANTS TO IMPLANT THIS IN REAL LIFE.

    “પહેલાં સોનાના સંન્યાસી હતા અને લાકડાના કમંડળ હતા અને અત્યારે સોનાના કમંડળ છે અને લાકડાના સંન્યાસી છે “ em thay chhe k aa tag na hoardings banavi ne lagava joie.
    thnx

    Like

    1. મીતલજી
      આભાર મુલાકાત અને પ્રતિભાવ માટે ! આપના સુચન પ્રઁમાણે સુત્રોના હોર્ડિગ્સ બનાવી મૂકાય તો પણ આપણાં દેશના અંધશ્રધ્ધાળુ લોકોમાં કોઈ ફેરફાર થાય તેવી સંભાવના મને જણાતી નથી ! આ અંધશ્રધ્ધા કેમ વધુ સબળ બને તેવા પ્રયાસો આ સાધુ-સંતો ચમત્કારો અને ભય્/લાલચ દ્વારા પોતાનુ કામ કરાવ્યે જતા હોય છે ! અસ્તુ !

      Like

  7. જે પોતાની જાતને જીતે છે એ જગતને જીતે છે જે મનને પોતાનું ગુલામ બનાવી શકે છે એ જ મોટો સંન્યાસી. જ્યાં સુધી મન અનાસ્કત ન થાય ત્યાં સુધી સંન્યાસ ગ્રહણ ન કરી શકાય !”
    very nice.
    Good example set up .

    Ramesh Patel(Aakasdeep)

    રજની….રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

    Pl find time to visit and comment

    સ્વરચિત અને ગમતીલી ગદ્ય અને પદ્ય રચનાઓ
    http://nabhakashdeep.wordpress.com/

    With regards
    Ramesh Patel

    Like

    1. શ્રી રમેશભાઈ
      બ્લોગની મુલાકાત અને પ્રતિભાવ માટે આભાર ! ફરી પણ અનુકૂળતાએ મુલાકાત લેતા રહેશો ! આવજો ! મળતા રહીશું !
      સ-સ્નેહ
      અરવિંદ

      Like

  8. જયાં લગી મનમાંથી, ન જાય બધી ઇચ્છાઓ નાસી
    ત્યાં લગી ન કદી કોઇ થઇ શકે સાચો સંન્યાસી.

    ધર્મને આજીવિકાનો ધંધો બનાવતા આ કથાકારોની પાછળ કેવળ ધનનો જ નહી પણ માનવ શકિતનો પણ એથી પણ અનેક ઘણો વ્યર્થ વ્યય થઇ રહયો છે. તે ઉપર ખાસ ધ્યાન આપવાની જરુર છે.એક હજાર માણસ દિવસના આઠ કલાક એની એ કથા સાંભળવામાં બગાડે પણ જીવન વ્યવહારમાં કશું અપનાવે નહીં તો કોનો ઉદ્વાર થવાનો ! એના કરતાં આટલા જ માણસો હાથમાં ઝાડુ, કે પાવડો કે ડોલ લઇને ફકત પોતાના સમયમાંથી પંદર વીસ મીનીટ પોતાના ઘર અને ગામની સફાઇમાં વાપરે તો પણ ગામ નંદનવન જેવાં લાગે. અહીં અમેરિકામાં પણ દેશી કાર્યક્રમોમાં એકઠાં થતાં આપણા લોકો હોલને અસ્વચ્છ મુકી કેવળ સ્વયંસેવકોને માંથે ભાર મૂકી ચાલવામાંડે છે. આ કથાકારો આપણા આવા સમાજની જ ઉપજ છે. તો વાંક કોનો કાઢવો ?
    જો આપણે રહીશું હાડકાના હરામ તો થઇશું પારકાના ગુલામ બીજું શું.

    Like

    1. ભાઈશ્રી દેસાઈ
      આપનો આભાર મુલાકાત માટે અને સુંદર પ્રતિભાવ માટે પણ ! આપની વાત સાથે હું પણ સહમત છું પરંતુ આટલી નાની સમજ પણ મોટાભાગના જન સમાજમાં પ્રવર્તતી ના હોય આવા તીકડમ ચાલ્યા કરે છે અને સાચી વાત કરું કદાચ જનસમુદાયને પારકાના ગુલામ થવાનું કોઠે પડી ગયેલું હોય તેમ માનવાનું ક્યારે ક મન થઈ જતું હોય છે. આવજો ! મળતા રહીશું !
      સ-સ્નેહ
      અરવિંદ

      Like

  9. પ્રથમ તો બન્ને બહેનોને અભિનંદન ! અને આપે આટલો સુંદર, બોધક લેખ આપ્યો તે માટે આપને પણ અભિનંદન ! વર્તમાનપત્રમાં આ વાંચ્યું હતું, પરંતુ આટલું સુંદર અને પ્રેરક વિશ્લેષણ અહીં જ વાંચવા મળ્યું.
    હવે આ સંદર્ભે, મને ઠીક લાગેલા, વિવેકાનંદજીનાં બે -એક અવતરણ અહીં ટાંકીશ,
    * ” દરેક હિંદુએ આ સંસારમાં ગૃહસ્થાશ્રમનો ઉપભોગ કરી લીધા પછી ઉત્તરાવસ્થામાં સર્વ તજી દઇને ચતુર્થાશ્રમી બનવું જોઇએ” (અહીં “પછી” પર ધ્યાન આપો)
    * ” જે નિયમો માત્ર સંન્યાસી માટેના જ છે, તેમનાથી સૌ કોઇને બાંધવા; એ એક બહુ મોટી ભૂલ થઇ છે. એ જો ન થયું હોત તો ભારતમાં તમે જે મોટા પ્રમાણમાં દારિદ્રય, દુ:ખ દેખી રહ્યા છો તે આવ્યા જ ન હોત. બિચારા ગરીબ માણસનું જીવન, એને માટેના બિનજરૂરી અને ભારેખમ એવા આધ્યાત્મિક અને નૈતિક નિયમોના બંધનોથી ઘેરાઇ પડ્યું છે, જકડાઇ રહ્યું છે. એમને છૂટ આપો ! બાપડા ગરીબને જરાક આનંદ કરવા દો ! ત્યાર પછી એ પોતાને ઊંચે લાવશે અને ત્યાગ પણ આપોઆપ એની પાસે આવશે.” (આ સ્વયં એક સન્યાસીનાં શબ્દો છે, એ બાબત ખાસ ધ્યાને લેવી)
    સંન્યાસ એ ધર્મ પ્રમાણે પણ જીવનનો ચોથો તબક્કો છે, પ્રથમ ત્રણ તબક્કાઓ સફળતાપૂર્વક પસાર કર્યા વગર સંન્યાસ ગ્રહણ કરવો કે કરાવવો એ હાલમાં જોવા મળતી ધર્મની ગ્લાનિનું એક કારણ પણ છે. જેણે ગોળ કદી ખાધો જ નથી તેને ગોળ છોડાવવાનું શું પ્રયોજન ?

    Like

    1. શ્રી અશોકભાઈ
      આભાર મુલાકાત માટે અને સુંદર પ્રતિભાવ માટે ! આપની વાત સાથે હું સહમત છું. પરંતુ આજના આ સંન્યાસીઓ પોતાના શિષ્યો વધારવા અને તે થકી મોભો વધારવાની લાલચમાં આવા સામાન્ય જન સમાજને ભોળવી સમગ્ર સંપ્રદાયને બટ્ટો લગાડી રહ્યા છે અને તેને રોકવાની કોઈ સંસારીમાં નૈતિક હિમત નથી તેમ છતાં આ બે બહેનો એ અને તેમના પરિવારે જે નૈતિક તાકાત સામે પ્રવાહે તરવાની દર્શાવી તે કાબિલેદાદ છે! સર્વે અભિનંદન અને ધન્યવાદને પાત્ર છે. આવજો ! મળતા રહીશું !
      સ્-સ્નેહ
      અરવિંદ

      Like

  10. સુંદર! સાધુ જીવનમાંથી પાછા આવવું એ એક નૈતીક હીંમત છે. બંને સાધ્વીઓને અભીનંદન્ કમનસીબે ઘણાને પાછું આવવું હશે, પણ બધામાં આવી નૈતીક હીંમત નથી હોતી!

    Like

    1. શ્રી મહેન્દ્રભાઈ
      આભાર મુલાકાત અને પ્રતિભાવ માટે ! આપની વાત સાચી છે અનેકને સંસારમાં પાછા ફરવાની આંતરીક ઈચ્છા હોવા છતાં નૈતિક હિમતને અભાવે સંન્યાસ ચાલુ રાખી સંસારના કૃત્યો કરવા લલચાય જતા હોય છે પરિણામે સંપ્રદાય બદનામ થાય છે. સંપ્રદાય અને સંસારી લોકોમાં પાછા ફરી શકવા માટેની સમજણ કેળવાય તો વાત બને ! આવજો ! મળતા રહીશું !
      સ-સ્નેહ
      અરવિંદ

      Like

  11. મને એમ કે લોકો જલ્સા કરવા સાધુ થાય છે-તો આ મહાસતીઓએ તો ઊંધી ગંગા વહેવડાવી-એમને સંસારના દુખોની જાણ જ નથી.

    Like

    1. શ્રી હરનીશભાઈ
      આભાર આપની મુલાકાત અને પ્રતિભાવ માટે ! ફરી પણ અનુકૂળતાએ મુલાકાત લેતા રહેશો અને માર્ગદર્શન આપતા રહેશો ! આવજો ! મળતા રહીશું !
      સ-સ્નેહ
      અરવિંદ

      Like

  12. અરવિંદભાઈ

    કોઈપણ ધર્મ કે સંપ્રદાયમાં જબરદસ્તીને અવકાશ જ નથી. ધર્મ વ્યક્તિએ આચરવાનો છે અને તે વ્યક્તિએ પોતે જ નિર્ણયો લેવાના હોય, ન કે કોઈ સમાજ કે અન્યોએ! અભ્યાસકાળ દરમિયાન ક્યાંક વાંચ્યાનું આછું સ્મરણ છે કે કોઈ એક સંપ્રદાયના સાધુને વાજતેગાજતે એકાંતવાસ માટે અને એ જ રીતે પોતાની જિંદગી પૂરી કરી દેવા માટે એક ગુફામાં ઊતારી દેવામાં આવે છે. ઉપરના એક માત્ર બાકોરામાંથી અંદર ઊતાર્યા બાદ ખૂબ જ વજનદાર પથ્થરથી તે બાકોરું ઢાંકી દેવામાં આવે છે. ગુફાની સામેની દિવાલના એક નાનકડા બાકોરામાં દરરોજ ખોરાક અને પાણી મૂકી દેવામાં આવે છે. જે દિવસે ખોરાક કે પાણી ત્યાંથી ન ઉપડે તે પછી કેટલાક દિવસો સુધી રાહ જોયા બાદ મૃતદેહને બહાર કાઢીને ધામધૂમથી તેને સમાધિ આપવામાં આવતી હોય છે. એ પ્રસંગકથા કે વાર્તામાં (વાસ્તવિક ઘટના છે કે કાલ્પનિક તેનું સ્મરણ નથી) પેલો સાધુ પહેલા જ દિવસથી અકળાય છે અને કલ્પાંત કર્યે જ જાય છે કે તેને બહાર કાઢવામાં આવે, પણ એ રૂદન સ્થાપિત હિતોવાળાઓના બહેરા કાનો સાથે અફળાઈને પાછું ફરે છે અને એ સાધુનું મોત ખોરાક કે પાણીના અભાવથી નહિ પણ એકાંતમાં હીજરાતાં હીજરાતાં આવે છે. આ તે કેવી કરૂણતા!

    કોમેન્ટમાંનું આ ઉદાહરણ માત્ર એક જ વાત સૂચવે છે કે સંસારત્યાગ કરનાર વ્યક્તિ સંસારમાં પરત ફરવા માટે સ્વતંત્ર હોવી જોઈએ. કોઈપણ ધર્મમાં પોતાની જાત ઉપર કે અન્ય ઉપર થતા કે કરવામાં આવતા જુલ્મને કદીય સમર્થન આપવામાં આવ્યું નથી.
    અરવિંદભાઈને અભિનંદન ઘટે છે કે તેમણે અખબારી સમાચાર ઉપર આધારિત સરસ લેખ લખ્યો છે.

    Like

    1. શ્રી વલીભાઈ
      આપની બ્લોગની મુલાકાત માટે તથા સરસ અને સુંદર પ્રતિભાવ પાઠવવા માટે ખૂબ ખૂબ આભાર ! ફરી પણ મુલાકાત અનુકૂળતાએ લેતા રહેશો અને પ્રતિભાવ દ્વારા માર્ગ દર્શન પણ આપતા રહેશો ! આવજો ! મળતા રહીશું !
      સ-સ્નેહ
      અરવિંદ

      Like

  13. Very well written..Reading your blog after a long time but the topic was interesting. If it is difficult to become a ‘sanyansi’, it is even more difficult to become ‘a normal human being’ again. Reason being, you are portrayed as a ‘failure’ in the society and its like a burden to live with that tag on you. But fact is they are simply ‘human’. I agree to what you have ended your article with.

    Like

    1. મેઘા
      આપનો આભાર પ્રતિભાવ માટે ! આપની વાત સાચી છે સંન્યાસી કરતા સંસારી બની જીવન બસર કરતા તમામ જવાબદારીઓ નીભાવવી વધુ કઠિન છે. સંન્યાસ તો સંસારની જવાબદારીઓ નહિ નીભાવવા માટે નો માત્ર પલાયનવાદ છે જેને કમભાગ્યે સમાજે ધર્મ અને ધાર્મિકતા સાથે જોડી દીધો છે.અસ્તુ !
      સ-સ્નેહ
      અરવિંદ

      Like

  14. વડીલશ્રી,
    ખુબ ખુબ ધન્યવાદ.બહુ સરસ સન્યાસી ની વ્યાખ્યા સમજાવી ઓશો ના અવતરણો થકી.ઓશો કહેતા “ભાગો મત સિર્ફ જાગો”.સન્યાસ જાગવાની કળા છે.જે જાગી જાય તેને કશા થી ફેર નાં પડે.મારા એક મિત્રે ઓશો ના આશ્રમ માં રહેવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરેલી તો ઓશોએ પૂછેલું ઘર માં કોણ કોણ છે?આ મિત્રે જવાબ આપેલો કે ઘર માં માતા છે.ઓશોએ કહ્યું ઘેર જાવ માતા ની સેવા કરો.લગ્ન કરો ને પત્નીને પ્રેમ કરો.ઘર ને જ આશ્રમ માનીને રહો.ખાલી તમારી દ્રષ્ટી બદલો.ફરી થી લખું કે સન્યાસ ફક્ત જાગવાની કળા છે,ભિખારીઓની જેમ રખડવાની ને ગાંજો ચરસ પીવાની કળા નથી.સાંભળ્યું છે કે અમદાવાદ ની કર્ણાવતી ક્લબ માં એ.સી હોલ માં કરોડોના ખર્ચે રામકથા ચાલી રહી છે.આ રોજ રોજ કરોડો રૂપિયા પ્રજાના બગાડવા એના કરતા દરેક ના ઘરમાં રામાયણ ની પાકા પૂંઠા ની ચોપડી આપી દેવી સસ્તી પડે.બીજા સમાચાર વડોદરાની ગલીઓ માંથી ધીરુભાઈ ના ઘર માં કથાઓ કરી ઘૂંસ મારનાર ભાઈશ્રી મહા કથાબાજ રમેશભાઈ ઓઝા સાહેબે એમના ધર્મ પત્નીને ડિવોર્સ આપી દીધા છે ને સાંદીપની નામની એક ફેક્ટરી(આશ્રમ) ખોલી છે. વડીલશ્રી આપનું શું માનવું છે આ બાબત?

    Like

    1. ભાઈશ્રી ભુપેન્દ્રસિંહ
      આભાર ! મુલાકાત અને પ્રતિભાવ માટે ! આપના અને મારા વિચારોમાં અદભુત સામ્યતા હોય એક બીજાને સમજવામાં અનુકૂલતા રહે અને આનંદ પણ આવે ! આપની વાત સાચી છે અમદાવાદમાં એસી હોલમાં રામ કથા ચાલે છે. આવી તો કથાઓ વર્ષો થયા દેશભરમાં ખૂણે ખૂણે થઈ ચુકી છે અને થયા કરે છે. આ કથા કરાવનારાઓ જ કથાકારોના અહમને પોષ્યા કરે છે અને પોતાની જાતને સમાજમાં ધાર્મિક તરીકે ઓળખ અપાવી તમામ અનૈતિક પ્રવૃર્તિ છડેચાક કરવાનો પરવાનો મેળવી લેતા રહે છે. કોઈ કથાકારે કે સાધુ સંતે સ્વામીઓ કે મંહ્તો કે ગુરૂઓએ આ કથા કરાવાના ખર્ચ અંગેની રકમ કોણે આપી કે કઈ પ્રવૃતિમાંથી મેળવાઈ તે જાણવાની ચેષ્ટા કરી હોય તેવું જાણ્યું નથી. પરંતુ હા એટલું ખરું કે આવા તમામ કથાકારો સાધુઓ-સંતો-સ્વામીઓ-મંહતો-ગુરૂઓનું નામ મોટું થતું રહેતું હોય સામાન્ય જનને અહમ કે અહંકાર ત્યજવાનો ઉપદેશ આપનારાઓનો અહમ કે અહંકાર આને કારણે પોષાતો રહે છે ! બાકી ખરા અર્થમા લોકો સુધી બોધ કે ઉપદેશ પહોંચેછે કે કેમ તેની કોને પરવા છે ? આપની એ વાત પણ સાચી છે કે કથાકાર શ્રી રમેશ ઓઝાએ પોતાના પત્નીથી છૂટા છેડાપરસ્પરની સહમતિ સાથે લીધા છે તેવા સમાચારો અખબારમાં અમે પણ વાંચ્યા છે ! ચાલો એક વાત તો સિધ્ધ થઈ કે જન સમુદાયને લગ્ન જીવન વિષે અગાઉના સમયના રામ-સીતા વગેરેના પોતાની કથાઓમાં ઉદાહરણ આપનારાએ 21મી સદીની વાસ્તવિકતા સ્વીકારતા થયા ! આવું પરિવર્તન સ્વીકારે તે જ મોટી વાત ના ગણાય ? અસ્તુ !

      Like

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s