@@@@@ બોલ્યુંચાલ્યું માફ – ‘મારો ઘોંઘાટ એ જ મારો સંદેશ’ @@@@@

મિત્રો અને વડિલો  

આજરોજ મારાં બ્લોગ ઉપર ગુજરાત સમાચારની શતદલ પૂર્તિના 16 ફેબ્રુઆરી 2010ને બુધવારની આવૃતિમાં શ્રી ઉર્વીશ કોઠારીનો ઘોંઘાટ ઉપરનો સુંદર વ્યંગાત્મક શૈલીમાં પ્રસિધ્ધ થયેલ લેખ  મારી અગાઉની પોષ્ટ ગંદકી-ઘોંઘાટ અને ગીર્દીના સંદર્ભે આપ સૌ  માણી શક્શો તેમ  ધારી મારા બ્લોગર મિત્રોના લાભાર્થે મૂકી રહ્યો છું. આપના પ્રતિભાવ જણાવશો !  

ભાઈશ્રી ઉર્વીશ કોઠારી અને ગુજરાત સમાચારના સાભાર સૌજન્ય સાથે  

 સ-સ્નેહ

અરવિંદ    

 

 @@@@@  બોલ્યુંચાલ્યું માફ – મારો ઘોંઘાટ એ જ મારો સંદેશ@@@@@

 

   
 
 
 ભક્તિ, રાષ્ટ્રભક્તિ, ઉમંગ, ઉજવણી- આ બધી બાબતો ભાવવાચક છે. છતાં, ભારતમાં તેમને માપી શકાય છે. (આવી બધી શોધો સૌથી પહેલી ભારતમાં થઈ જ ચૂકી હોય !) હા, આ બધી ચીજોને ભારતમાં એક રીતે માપી શકાય છે ઃ ડેસીબલની માપપટ્ટીથી.આમ જુઓ તો એનું ગણિત જરાય અઘરું નથી. જેટલી ભક્તિ કે દેશભક્તિ વધારે, જેટલો ઉમંગનો ઉછાળો ને ઉજવણીનો ઉત્સાહ વધારે, એટલો ઘોંઘાટ વધારે. ઘોંઘાટથી ઉજવણી ઉજળી ને ઉજવણીથી ઘોંઘાટ. સમાજમાં રહેવું હોય તો ભક્તિના કે ઉજવણીના ઘોંઘાટને ‘ઘોંઘાટ’ પણ ન કહેવાય, નહીંતર પેલી જૂની કહેવતની જેમ. મીંયાજીની ભેંસને ડોબું કહ્યાનો ગુનો લાગે.

ઘોંઘાટની સૌથી મોટી શાંતિ એ છે કે જયાં સુધી ઘોંઘાટ ચાલુ હોય ત્યાં સુધી એના વિશેની એકેય ફરિયાદ સંભળાતી નથી- જેમ સત્તાધારી પક્ષને પોતે સત્તામાં હોય ત્યાં સુધી સમસ્યાઓ દેખાતી નથી. કોઇ ગમે તેટલા બૂમબરાડા પાડે, હાથ લાંબા કરીને, ગળું ફાડીને રજૂઆતો કરે, પણ ઘોંઘાટમાં (કે સત્તામાં) ઝૂમતા લોકોને એવું જ લાગે છે કે લોકો આપણી સાથે, આપણે ફેલાવેલા ઘોંઘાટનો આનંદ લૂંટી રહ્યા છે. એટલું જ નહીં, હાથ લાંબા કરવા કે ચહેરા પરના હાવભાવ તંગ થવા, એ તો આનંદની અવધિ સૂચવે છે.

ઘોંઘાટની ભારતમાં જાહેર સ્વીકૃતિ જોતાં નવાઈ એ વાતની લાગે છે કે હજુ સુધી કોઈએ ઘોંઘાટ દેવતાનું મંદિર કેમ સ્થાપ્યું નથી. એ જુદી વાત છે કે ઘણાં મંદિર (મસ્જિદ અને બીજાં ધર્મસ્થાનો પણ) ઘોંઘાટ દેવતાનાં સ્થાનક જ લાગે છે. ધર્મોનો આંતરિક- ઇનબિલ્ટ ઘોંઘાટ ઓછો હોય તેમ, ધર્મસ્થાનો માઇકના ઘોંઘાટનો ઉમેરો કરે છે. પહેલાં ફકત ‘શ્રાવણના પવિત્ર માસ’માં કે બીજા પવિત્ર તહેવારો નિમિત્તે માઇક ચડાવીને ઘોંઘાટ પ્રસારિત કરવાનો રિવાજ હતો. હવે માઇકની તાકાત અને નિયમિતતા પરથી ધર્મસ્થાનનું માહત્મ્ય અને મહિમા નક્કી થાય છે. મંદિરની જગ્યામાં લાગ મળ્યે દુકાનો પાડી લેનારા કે ભલુ હોય તો મંદિરને જ દુકાનમાં ફેરવી નાખનારા સંચાલકોએ ભગવાનની અવેજીમાં માઈકને હાજરાહજૂર કર્યું. માઇકથી તેમણે નિયમિત રીતે એવો ઘોંઘાટ ફેલાવવાનો શરૂ કર્યો કે આવનારને આરાધ્ય દેવની ગેરહાજરીનો અહેસાસ ન થાય. મોટા અવાજે માઇક વગાડીને ઘોંઘાટ દ્વારા તમામ પ્રકારનો ખાલીપો પુરી દેવો, એ ઘણાં ધર્મસ્થાનનો વણલખ્યો નિયમ બની ગયો. હવે સ્થિતિ એવી થઇ છે કે જે કોઇ ધર્મએ ભારતમાં ટકી રહેવું હોય, તેણે ‘માઇકમ્ શરણમ્ ગચ્છામિ’ કરવું પડે.

કબીરજી ભલે કહી ગયા હોય કે ભગવાન બહેરો નથી. (‘કીડીના પગમાં બાંધેલી ધુઘરીઓનો રણકાર સાંભળી શકે છે’). એમના જમાનામાં માઇક ન હતાં. હવે ધર્મસ્થાનોમાં ઉંચા અવાજે વાગતાં માઇકને કારણે સ્થિતિ એવી થઇ છે કે માણસ તો ઠીક, પથ્થરની મૂર્તિના કાનપુરમાં પણ હડતાલ પડી જાય. એ સંજોગોમાં ઇષ્ટ દેવ સુધી અરજ પહોંચાડવી હોય તો ઉંચા, વઘુ ઉંચા, વઘુ વઘુ ઉંચા અવાજે માઇક વગાડવા સિવાય બીજો વિકલ્પ કયો રહ્યો ?
ઘણા સંવેદનશીલ અને સામાન્ય બુદ્ધિ ધરાવતા (છતાં) ભક્તો ધર્મસ્થાનમાંથી મળતી બધી ચીજોની જેમ ઘોંઘાટને પણ ‘પ્રસાદી’ ગણે છે. તેમની થીયરી એવી છે કે ‘ભગવાન સુધી પહોંચવુ ંહોય તો દુઃખ વેઠવાં પડે.’ એ ખરું કે બીજાં દુઃખોની સરખામણીમાં ઘોંઘાટનું દુઃખ એટલું મોટું નથી. છતાં જ્યારે એ મોટું લાગે ત્યારે એટલું મોટું લાગે છે કે નર્કની આપણી કલ્પના બદલાઇ જાય.

સામાન્ય રીતે નર્કનાં કલ્પના ચિત્રોમાં ઉકળતા તેલના તાવડા, સળગતી આગ અને હાથમાં ભાલા લઇને નાચતા અને આગંતુકને ભાલાની અણીઓ ભોંકતા રાક્ષસો ચીતરવામાં આવે છે, પણ જાહેર રસ્તા પરના વરઘોડામાં કે લગ્નની પાર્ટીઓમાં ઘોંઘાટની આસુરી શક્તિનો અનુભવ થયા પછી નર્કના કલ્પનાચિત્રમાં તેલના તાવડાનું સ્થાન ડીજે પાર્ટીના લાઉડસ્પીકર લઇ શકે છે. હાથમાં ભાલા લઇને નાચતા રાક્ષસોના સ્થાને કાન ફાડી નાખે એવી સાઉન્ડ સીસ્ટમ પર નાચતા-નચાવતા લોકોને કલ્પી શકાય છે. નરકની આ વ્યાખ્યા આપણી અનુભવસૃષ્ટિથી વધારે નજીક-વધારે તર્કબદ્ધ છે.

ઘોંઘાટની ટીકા કરનારા કાનની બૂટ પકડીને એટલું તો કબૂલે છે કે આજ સુધી ઘોંઘાટથી કોઇનું મરણ નીપજયું હોય એવો દાખલો નોંધાયો નથી. એ રીતે ઘોંઘાટ અહિંસક હથિયાર છે. એને જરૂર છે મહાત્મા ગાંધી જેવા કોઈ ‘બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર’ની, જે અ-શાંતિ (ઘોંઘાટ)ને અસહકારની હારોહાર આંતરરાષ્ટ્રિય માન્યતા અપાવી શકે. ઘોંઘાટની અહિંસકતાની પરાકાષ્ઠા એ છે કે તેનો ભોગ બનનાર વ્યકિત ચરમસીમાએ પહોંચ્યા પછી ઘોંઘાટથી પર થઇ જાય છે. એટલે કે, સતત બહુ ઘોંઘાટ સહન કરનાર શ્રવણશકિત ગુમાવી બેસે, એટલે તેને ઘોંઘાટ સહન કરવાનો રહેતો નથી. તેને જીવતેજીવ ઘોંઘાટમાંથી મોક્ષની પ્રાપ્તિ થાય છે.

આગળ જણાવ્યું કે ઘોંઘાટનું ગણિત અઘરું નથી. પણ તેનું વિજ્ઞાન સાપેક્ષવાદ પર આધારિત હોવાને કારણે અટપટુ છે. ઘોંઘાટ આખરે તો ભાવનાત્મક બાબત હોવાથી, તેની સો ટકા વૈજ્ઞાનિક વ્યાખ્યા કરી શકાતી નથી. આપણે કોઈ પ્રસંગના યજમાન કે યજમાનપક્ષી હોય, તો ત્યાં થતો ઘોંઘાટ આપણને ઉજવણીની અભિવ્યકિત જેવો લાગે છે, પણ રાતના પથારીમાં પડ્યા પછી નળ ટપકવાનો અવાજ કે મચ્છરની ગણગણાટી માઇકના ઘોંઘાટ કરતાં વધારે ખલેલ પહોંચાડનારનો, વધારે ‘ઘોંઘાટીયો’ લાગી શકે છે. આ વાતને વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધાંતના સ્વરૂપમાં રજૂ કરવો હોય તો કહી શકાય કે અવાજ ઐચ્છિક (આપણી ઇચ્છાથી પેદા થયેલો) હોય ત્યારે તે આનંદદાય કે માણવાલાયક લાગે છે, પણ જેવો ઐચ્છિકમાંથી અનૈચ્છિક થાય કે તરત ઘોંઘાટ બની જાય છે. દાંત આપનાર ચાવણું પણ આપે, એ રીતે ઘોંઘાટ પેદા કરનારને ફરિયાદ કરવામાં આવે ત્યારે એ ઉકેલ આપતાં કહે છે, ‘કાનમાં પૂમડાં નાખીને સુઇ જાવ.’ પરંતુ તકલીફ એ છે કે મોટા ભાગના ઘોંઘાટ કાનમાં પૂમડાં નાખ્યા પછી પણ ઘોંઘાટ જ રહે છે. બલ્કે, તેમની તીવ્રતા વધે છે. (કારણ કે તે અનૈચ્છિક છે.) ‘તમારો અવાજ અવાજ ને અમારો અવાજ ઘોંઘાટ’ એવો નાટકીય સંવાદ કોઇને સૂઝી શકે, પણ એ હકીકત છે.

જમાનો જોઇ ચુકેલાવ્યવહારુ સજ્જનો શીખવે છે કે ઘોંઘાટ બંધ કરાવવામાં સફળતા ન મળે (જે બહુ બનવાજોગ છે) તો કાનમાં પુમડાં ખોસીને કે કાન પર ઔશીકાં દબાવીને, દાંત ભીંસવાને બદલે તેને માણતા શીખી જવું. એમ કરવાથી ઘોંઘાટ અનૈચ્છિક મટીને ઐચ્છિક બની જશે અને આપોઆપ તેની માત્રામાં ઘટાડો અનુભવાશે. આ વિકલ્પ સન્માનજનક તો નથી, પણ ભારતની ઉદાર સંસ્કૃતિને શોભે એવો છે એમાં ના નહીં.

Advertisements

10 comments

  1. ઘોંઘાટનું પ્રદૂષણ બાબત સજાગ થવા માટે ચીંતનાત્મક લેખ વાંચી

    એ તરફ વિચારીએ,એ ભાવનાથી આપે પ્રસ્તુત કરેલો લેખ ગમ્યો.

    રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

    Like

  2. સામાન્ય રીતે નર્કનાં કલ્પના ચિત્રોમાં ઉકળતા તેલના તાવડા, સળગતી આગ અને હાથમાં ભાલા લઇને નાચતા અને આગંતુકને ભાલાની અણીઓ ભોંકતા રાક્ષસો ચીતરવામાં આવે છે, પણ જાહેર રસ્તા પરના વરઘોડામાં કે લગ્નની પાર્ટીઓમાં ઘોંઘાટની આસુરી શક્તિનો અનુભવ થયા પછી નર્કના કલ્પનાચિત્રમાં તેલના તાવડાનું સ્થાન ડીજે પાર્ટીના લાઉડસ્પીકર લઇ શકે છે. હાથમાં ભાલા લઇને નાચતા રાક્ષસોના સ્થાને કાન ફાડી નાખે એવી સાઉન્ડ સીસ્ટમ પર નાચતા-નચાવતા લોકોને કલ્પી શકાય છે. નરકની આ વ્યાખ્યા આપણી અનુભવસૃષ્ટિથી વધારે નજીક-વધારે તર્કબદ્ધ છે.

    આ હકિકત કોણ સમજી શકે?

    પ્રફુલ ઠાર

    Like

    1. ભાઈશ્રી પ્રફુલ્લ
      આપે કેટલીક વાસ્તવિક હકિકતોનો ઉલ્લેખ કરી ઘૉંઘાટ કેટલી હદે નર્કની યાતના કરાવી દે છે તેનુ6 સુંદર નીરૂપણ કર્યું ! ધન્યવાદ સાથે મુલાકાત માટે અને પ્રતિભાવ માટે આભાર ! ચલો આવજો ! મળતા રહીશું !
      સ-સ્નેહ
      અરવિંદ

      Like

  3. “GHOGHAT”…Literally meaning LOUD noise/speech….BUT, it can a “GHONGHAT” if it against your “thinking or your mindset”….It is in the perception !
    Literally Very Loud Sounds over a time may be harmful to the Human body…& as regards the “other philosophical Ghonghat” it up to the individual Human-being to define….if he/she had predetermined that the words are “useless” then it automatically becomes “Ghonghat” even if the other person is saying the TRUTH….To some, even the TRUTH can be a Ghonghat is the preacher is not putting into practice what he/she is saying !
    Just my thoughts !
    DR. CHANDRAVADAN MISTRY (Chandrapukar)
    http://www.chandrapukar.wordpress.com
    Arvindbhai Thanks for your visits/comments on my Blog. Your Readers are invited to my Blog too…Hope to see you ALL !

    Like

    1. શ્રી ચન્દ્રવદનભાઈ

      આપે સરસ રીતે ઘૉઘાટ વિષે જણાવ્યું. ન ગમતી કોઈ વાત કે ન ગમતા ગીતો પણ ઘંઘાટ જ બની રહે છે ! અરે ઈશ્વર સમક્ષ થતી આરતી કે પ્રાર્થના પણ કેટલીક વાર ઘોંઘાટ મય લાગતી હોય છે. આભાર મુલાકાત તથા સુદર પ્રતિભાવ માટે ! આવજો ! મળતા રહીશું !

      સ-સ્નેહ

      અરવિંદ

      Like

    1. ભાઈશ્રી અતુલ

      તમે ભલે સરકી જવાનું કરો પણ મેં પકડી પાડ્યા ખરું ને ? આપની મુલાકાત માટે આભાર ! ફરી પણ અનુકૂળતાએ મુલાકાતે પધારતા રહેશો તો મને ગમશે ! આવજો ! મળતા રહીશું !

      સ્-સ્નેહ

      અરવિંદ

      Like

  4. ઘોંઘાટની ટીકા કરનારા કાનની બૂટ પકડીને એટલું તો કબૂલે છે કે આજ સુધી ઘોંઘાટથી કોઇનું મરણ નીપજયું હોય એવો દાખલો નોંધાયો નથી.

    ઘોંઘાટની સ્વસ્થ્ય પર ગંભીર અસરો પડે છે….

    http://en.wikipedia.org/wiki/Health_effects_from_noise

    ઘોંઘાટની સામાન્ય વિગતો……

    http://www.ccohs.ca/oshanswers/phys_agents/noise_basic.html

    Like

    1. ભાઈશ્રી કલ્પેશ
      આપના પ્રતિભાવ માટે આભાર ! આપે આપેલી લીંક અનુકૂળતાએ જરૂર મુલાકાત લેવાનું રાખીશ ! આભાર સાથે આવજો ! મળતા રહીશું !

      સ-સ્નેહ
      અરવિંદ

      Like

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s