મંદિરોની સમૃધ્ધિ – 1

1નવેમ્બર 2008.

********* મંદિરોની સમૃધ્ધિ ———– શું ઈતિહાસનું પુનરાવર્તન ??? *********

કેટલાક સમય થયા અખબારોમાં વારંવાર સમાચારો પ્રસિધ્ધ થતા રહે છે કે એક યા બીજા મંદિરમાં સુવર્ણનું સિંહાસન બનાવાય રહ્યુ છે તો કોઈનું શિખર સોનાથી મઢાવાશે વગેરે. આમ જોઈએ તો કેટલાક કહેવાતા શ્રધ્ધાળુ કે રાજકારણીઓને તુક્કા કે ઘેલછા કે ગાંડપણ ઉપડ્યું હોય તેમ જણાય છે.કારણ આ માટે જોઈતું ધન આવા કોઈ તત્ત્વોએ પોતાના ખિસ્સામાંથી કાઢ્વાનું રહેતું નથી. અને પ્રજામાં પોતે અત્યંત ધાર્મિક છે તેવી પ્રતિભા ઉભી કરી  યેન કેન પ્રકારેણ  મત નિશ્ચિત કરવાની રમત મંડાઈ હોય તેવું લાગ્યા કરે છે.

+*+ આ કહેવાતા આગેવાનોએ કદાચ હિન્દુસ્તાનનો ઈતિહાસ વાંચ્યો નથી અથવા ધરાર કોઈ ઈતિહાસ બોધ લેવો નથી.આપણા દેશનો ઈતિહાસ તપાસતા એ સ્પષ્ટ જણાય છે કે ભૂતકાળમાં મંદિરોની સમૃધ્ધિએ જ વિદેશીઓને વારંવાર આક્રમણ કરવા પ્રેરેલા છે અને આવા આક્રમણ સમયે આપણા રાજપુત રાજાઓના અંદરોઅંદરના વિખવાદે આ મંદિરો કે તેમાં પધરાવવામાં આવેલ ઈશ્વરનું કોઈ રક્ષણ કરી શક્યા નહિ હતા અરે મંદિરો તોડી પાડ્યા અને તેમાં રહેલી મૂર્તિઓનું ખંડન કરી તે પથ્થરો સાથે લઈ ગયા અને પોતાના વતનની મસ્જિદોના પગથિયામાં જડાવ્યા !

+*+ ફરીને આપણે જાણે અજાણ્યે તેજ દીશામાં જઈ રહ્યા હોઈએ તેમ જણાતું નથી એક અંદાજ મુજબ આપણા દેશમાં લગભગ 30 લાખથી પણ વધારે મંદિરો અસ્તિત્વ ધરાવે છે. આ મંદિરોમાં જ્ઞાતિઓના અને પેટા જ્ઞાતિઓ તથા અન્ય લોકોના કે જેમના કુળદેવતાના પણ દેરા કે મંદિરો હોય છે તેનો સમાવેશ થતો નથી. આટલી મોટી સંખ્યામાં મંદિરો હોવા છતાં હજુ પણ અનેક સંપ્રદાયો કરોડોના ખર્ચે મંદિરો બનાવ્યે જતા જણાય છે. મને તો એવું લાગે છે કે સંપ્રદાયોના વડાઓ મંદિરો બાંધી પોતાની આગવી કીર્તિ અને પ્રતિભા ઉભી કરવાની કોશિષ કરી રહ્યા જણાય છે. કેટલાક આવા કહેવાતા સાધુ-સંતો આ મંદિરો સાથે ઈશ્વરના નામને બદલે પોતાનું નામ જોડતા હોવાનું પણ નોંધાયું જણાય છે. સમાજમાંથી ગરીબી કે ગંદ્કી નાબુદ કરવાનું અભિયાન ચલાવાની આગેવાની લેવા કોઈ સાધુ-સંત કે ગુરૂએ પહેલ કર્યાનું જાણ્યું નથી. આ માટે  સંપ્રદાયના અનુયાયીઓને સમજણ આપવી અને તે માટે સખ્ત પ્રયત્નો કરવાનું કેમ કોઈ સાધુ-સંત કે ગુરૂના ધ્યાન ઉપર આવતું નથી માત્ર મંદિરો બાંધી ઈતિશ્રી સમજનારા આવા સાધુ-સંતોએ મંદિરો બાંધવા મળતા દાનની રકમ કોઈ અનીતિ કે અનૈતિક પ્રવૃતિમાંથી આવતી નથી ને તેવી કોઈ તપાસ કે ચિંતા કરી હોઈ તેવું પણ જણાતું નથી.

+*+ આપણા દેશના મોટાભાગના મંદિરોમાં તેમજ તેની આસપસ એટ્લી તો ગંદ્કી હોય છે કે કોઈ દર્શનાર્થી ત્યાં ½ મિનિટ થી વધારે ઉભો રહે તો અચૂક માંદો પડે. ઉપરાંત ગીર્દી અને ઘોંઘાટ પણ આપણું વિશિષ્ટ ચારિત્ર્ય જણાય છે. ઈશ્વરની ભક્તિ મોટા અવાજ કરીને જ થઈ શકે તેવી કોઈ સમજણ સર્વેના મનમાં ઠસી ગઈ હોય તેવી શંકા થયા કરે છે.

+*+ આટ આટલા મંદિરો કે ધર્મ સ્થાનો બાંધવા છતાં પણ આમ આદમી સુખી કે સમૃધ્ધ કે સ્વસ્થ બન્યો હોય તેમ જણાતું નથી. આ સત્ય ખૂબજ કડ્વું છે અને સામાન્ય માનવી માટે અકળાવનારું પણ છે. અને તેનું મૂળભૂત કારણ કહેવાતા અને સામાન્ય લોકોમાં ધર્મ્ ગુરૂનું સ્થાન ધરાવતા સાધુ-સંતોએ લોકોના મનમાં ભરેલા બદવિચારો હોવાનું માનવાને મન થયા કરે. એક વાત બહુ જ સ્પષ્ટ છે કે ત્યાગ -સંતોષ -પ્રગતિના દુશ્મન ગણી શકાય .ધનનો મોહ કે કીર્તિનો મોહ વગેરે પ્રાકૃતિક છે તેનો ત્યાગ કરવાનું કહેવું કે તેવો બોધ આપવો ઉપરાંત બ્રહમ્ચર્ય પાળવાનો બોધ પણ સૃષ્ટિ વિરૂધ્ધ્નું કર્મ ગણાવું જોઈએ. આપણે ત્યાં આવા બોધનો અતિરેક થયેલો જણાય છે.અરે ! આવા સાધુ-સંતો પણ પોતાના નામનો મોહ જતો કરી શકતા નથી અને સામાન્ય લોક્ને ત્યાગ કરવાનો બોધ આપ્યા કરવો તે કેટ્લો વિરોધભાષ છે. આવા કહેવાતા એક સંતે સ્મશાન જેવા અંતિમ સ્થાને એક પ્રાર્થના રૂમ કે જ્યાં મૃતક્નું શરીર અંતિમ વિસામા માટે થોડી ક્ષણૉ માટે અગ્નિસંસ્કાર માટે લઈ જતા પહેલા રાખવામાં આવે તે રૂમમાં આ કહેવાતા સંતના ફોટા સાથે કેટ્લી રકમનું આ રૂમ બાંધવા માટે દાન કરેલુ છે તે રકમ સહિત લખાવવામાં આવેલું છે તે મેં જોયેલું છે. હવે જો કહેવાતા આવા આધ્યાત્મિક સંતને પણ પોતાના નામની કીર્તિની જીવનના છેલ્લા સ્થાને – અને તે પણ અનુયાયીઓતરફથી મળેલી રકમને- પોતાના નામ સાથે જોડી ભેટ આપ્યાનો ઉલ્લેખ કરાવાની ઈચ્છા થતી હોય તો,આપણા જેવા તો આમ આદમી છે, તેમને કીર્તિની ભૂખ નહિ રાખવાની અને છૂપુ દાન આપવાનો ઉપદેશ આપનારા ,આવા સાધુ-સંતો કઈ હદ સુધીના વિકૃત માનસના હોઈ શકે ?

+*+ પ્રસિધ્ધિનો મોહ કદાચ ધન્-દોલતથી પણ વધુ પ્રબળ છે અને જેનાથી કહેવાતા કોઈ સાધુ-સંતો બાકાત હોઈ તેવું જણાયુ નથી. અને સાધુ-સંતો બની ગયા પછી તેઓ તાજમહાલ તો નાજ બંધાવી શકે ,એટ્લે પોતાના નામની પ્રસિધ્ધિ મેળવવા ,મંદિરો બંધાવવા સિવાય ,કોઈ વિકલ્પ બચતો ના હોય મંદિરો બંધાવવા શણગારવા અને તેની સમૃધ્ધિ વધારતા જવી ,તેમાં જ પોતાના નામની કીર્તિ અને પ્રસિધ્ધિ કરતા રહ્યા છે. અને હવે તો કહેવાતા રાજકિય આગેવાનોને પણ આવી  પ્રવૃતિ વડે જ પોતાની મતબેંક સલામત લાગી રહી હોય, તેઓ પણ આ પ્રકારની પવૃતિ વધુ અને વધુ કરતા થયા છે કે, જેથી પોતે ખૂબજ ધાર્મિક છે તેવી છાપ ઉભી કરી ,લોકોને ચાલાકીથી છેતરી શકે. આ રીતે મંદિરોની સમૃધ્ધિ વધારતા જવાના ભૂતકાળમાં કેટલા માઠા ફળ આ દેશના સામાન્ય લોકો એ ભોગવ્યા છે તે ઈતિહાસ કૂનેહ પૂર્વક ભૂલવાડી દેવાય રહ્યો છે.

+*+ કોઈ રાજકીય આગેવનો કે સાધુ-સંતોને મંદિરો બાંધવાના કે સોના વડે શણગારવા સિવાય આ દેશના દીન્-દુખીયાઓ ના બાળકો માટે સસ્તા દરની સારું શિક્ષણ આપતી શાળાઓ કે કોલેજો અને સારવાર માટે સસ્તા દરની હોસ્પિટ્લો બંધવાનુ કેમ વિચાર આવતો નથી અરે ! આ દેશના ગરીબ લોકોની કમનસીબી તો એવી છે કે ખાનગી રજવાડાઓના વખતની આવી શાળા કે કોલેજો કે હોસ્પિટલો હતી તે સગવડો બંધ કરી ચાર્જીસ લેવા શરૂ કરતા કોઈનુ રૂવાડું પણ ફરક્યુ જાણ્યું નથી. અને આવા અજુગતા નિર્ણયો સામે કોઈ સાધુ-સંતોએ અવાજ ઉઠાવ્યો પણ જાણ્યો નથી. બંને ની મીલીભગત હોવાનું નકારી ના શકાય્.

+*+ કાર્લ માર્ક્સે કરેલું વિધાન કે ધર્મ એ અફીણના નશા જેવો છે. લોકોને ધર્મ રૂપી દારૂ પાય દો એટ્લે તમામ દુખો અને યાતનાઓ ભૂલી જશે, તે અન્ય દેશોમાં ભલે ખોટું પડેલું જણાય પણ આપણા દેશ્માં તો તે અક્ષરશ: યથાર્થ ઠર્યુ છે.

+*+ તદઉપરાંત પ્રવચનોમાં ત્યાગની મોટી મોટી વાતો કરનારા આ સાધુ-સંતો અગાઉના રાજા-રજવાડાને પણ ઈર્ષ્યા આવે તેવા પોતાના આશ્રમો બંધાવી છેલ્લામાં છેલ્લા બજારમાં ઉપલબ્ધ થતા તમામે તમામ આધુનિક વૈભવી અને  ભૌતિક સુખના સાધનો ભોગવતા હોય છે ,અને આ સાધનો ,તેમના કહેવાતા ભક્તો કે અનૂયાયીઓ પૂરા પાડતા રહેતા હોય છે. ભવ્ય-વૈભવી  અને જાહો જલાલી કેટલાક આશ્રમોની તો મંદિર કરતા પણ ચડી જતી નજરે પડે છે.

+*+ મંદિરોની સમૃધ્ધિએ ભૂતકાળમાં અનેક વિદેશીઓને આ દેશ ઉપર આક્રમણ કરવા પ્રેરેલા અને આપણા કોઈ લોકો તેનો સામનો કરવા સમર્થ નહિ નીવડેlલા. મૂર્તિઓના ટૂકડા કરી પોતાની સાથે લઈ ગયેલા છતાં મંદિરમાં કેદ રહેલા ભગવાને કોઈ ચમત્કાર નહિ કરેલો.એટ્લું જ નહિ સ્વર્ગ અને મોક્ષની મોટી મોટી લાલચ આપનારાઓએ અહીં જ  પરિવાર સાથે જ  નર્ક કરતાં પણ બદતર અમાનૂષી યાતનાઓ સહન કરેલી .અરે !પોતે પોતાની પત્ની અને બાળકોને કાંતો કતલ થતાં કે ગુલામ તરીકે વેચાતા જોયા હતા. જ્યારે આક્રમણ કરનારાઓ એ વર્ષો સુધી તમામ જાહોજલાલી ભોગવેલી જેની ઈતિહાસ શાક્ષી પૂરે છે.

+*+ આપણને ગમે કે ના ગમે પણ આપણા દેશને ગુલામીની જંજીરમાં જકડાવાનુ મુખ્ય કારણ મંદિરોની સમૃધ્ધિ જ બનેલી હોવા નું માનવા કારણ રહે છે .મંદિરોની અરક્ષિત સમૃધ્ધિથી લલચાઈ આકમણૉ થયા ,અને રમતરમતમાં મંદિરો લૂંટ્યા ,તોડ્યાં ,અને હાજરાહજુર દેવો છે તેવું સમજાવનારાની નજર સામે જ આ દેવોના ટુકડેટુકડા કરી નાખ્યા, અને તેમને કંઈ હાનિ ના થઈ.કોઈ એ કોઈ ચમત્કાર ના બતાવ્યો ,તો બીજી તરફ ચમત્કારિક  હોવાનો દાવો કરતા, અને લોકોને પ્રભાવીત કરતા આવા યોગીમાંથી પણ કોઈએ ચમત્કાર તો ના બતાવ્યો ,પણ સામનો કરવા પણ નહિ આવ્યા. આજે પણ મંદિરોમાંથી કિંમતી આભૂષણૉની ચોરી કે લૂંટ થયા જ કરે છે તેની સામે થોડા દાડા ઉહાપોહ કે વલોપાત કરી ફરી રાબેતા મુજબ તેવાજ આભૂષણો બનાવવા દાન –ભેટ મેળવી લેવાય છે. લોકો પણ આવું જ ગાંડપણ રાખી આવા કહેવાતા સાધુ-સંતોના પગ ધોઈ પીએ છે.

+*+ આપણા દેશમાં એક અંદાજ પ્રમાણે લગભગ 25000 જેટ્લા સંપ્રદાયો છે અને આવા સંપ્રદાયોના સંતોએ બનાવેલા ભવ્ય આશ્રમો કે જે 5 કે 7 સ્ટાર હોટ્લોને પણ શરમાવે તેવા વૈભવી  બનાવેલા છે અને જેમાં આ કહેવાતા આધ્યાત્મિક સાધુ-સંતો ભૌતિક સુખના છેલ્લામાં છેલ્લા આધુનિક સાધનો સાથે જીવી રહ્યા છે અને મારા-તમારા જેવા સંસારીઓને ભૌતિક સુખો છોડી દેવાના ઉપદેશાત્મક પ્રવચનો આપી રહ્યા છે. આવા આશ્રમોમાં આ તમામ સાધુ-સંતો પોતાના ચૂસ્ત ચેલાઓ અને અનૂયાયી સાથે રહેતા હોય છે તેમની ગણત્રી કરતાં આવા પરાવલંબીઓ અંદાજે 5000000/- પચાસ લાખ ઉપરાંત સમાજ ઉપર પોતાની આજીવીકા ,કોઈ પણ ઉત્પાદક કામ કાજ કર્યા સિવાય , મેળવી જાહો જલાલી ભોગવી રહ્યા છે .તેમ છતાં આવા કોઈપણ ભગવાધારી સાધ્વી કે સંતને પ્રકૃતિદત્ત લોભ્-મોહ્-વાસના કે લાલચ જેવા તમો ગુણ અંદરથી ,એને કેટલા પજવી રહ્યા હોય છે એ ,તેઓ  જ જાણતા હોય, ધર્મ જેવા ઉત્તમ માધ્યમથી એ ,આંખે પાટા બાંધી મને-તમને ને એની જાતને ,શબ્દોની માયાજાળમાં ફસાવી ,દમન કરવાનું શીખવતો હોય પણ જ્યારે તે ઉથલો મારે ત્યારે, આધ્યાત્મિક ભૂકંપ સરજાતો હોય છે.આપણી આસપાસ આવુ અવાર-નવાર બનતું રહે છે. તેમ છતાં આવા કહેવાતા સાધુ-સંતો અને ગુરૂઓ પાછળ આપણે આંધળાભીંત બની તેમની વાતોમાં આવી જતા હોઈ એ છીએ. અને સ્વતંત્ર રીતે વિચારી કોઈ પણ નિર્ણય લઈ શકવા આપણી જાતને અસમર્થ માનતા રહીએ છીએ.

+*+ આ રીતે તટસ્થતાથી વિચારીએ તો આ દેશમાં એટલી મોટી સંખ્યામાં મંદિરો છે કે હવે  નવા મંદિરો બાંધવાની કોઈ આવશ્યકતા જણાતી ના હોવા છતાં ,સમાજના નીચલા વર્ગને સહાય કરી સારી અને સસ્તી સવલતો ઉભી કરવા ભાગ્યેજ આવા સાધુ-સંતો પહેલ કરે છે.પોતાની અંગત સવલતો,આધુનિક સાધનો કે ઉપકરણોથી સજ્જ કરવામાં રચ્યા-પચ્યા રહેનારા આ લોકો , સમાજના સંસારી લોકોને ત્યાગનો સતત ઉપદેશ માથામાં માર્યા કરે છે.

+ * + હમણાં જ બે દિવસ પહેલાં અખબારમાં સમાચાર વાંચ્યા કે ઇન્દોરમાં 25 કરોડને ખર્ચે જૈન મંદિર બનશે. એનો સાદો અર્થતો એજ થયોને કે આપણા દેશમાં વસતી તમામ પ્રજાને મંદિરો બનાવવા સિવાય બીજી કોઈ પ્રવૃતિ સૂઝતી જ નથી. હું ખાત્રી પૂર્વક કહુ છું કે જૈન સમાજમાં પણ ભયંકર દરિદ્રતા પ્રવૃતે છે તેવા લોકોને સહાય કરવાનું કે તેમના માટે કોઈ ધંધો-રોજગાર ગોઠવી સ્વાવલંબી બનાવવાનું કેમ વિચારાતું નહિ હોય ? અન્ય પછાત જ્ઞાતિઓ આવા કહેવાતા પ્રગતિશીલ લોકોનું અનુકરણ કરી, તેઓ પણ પોતાની કક્ષાના મંદિરો બાંધવામાં રચ્યા-પચ્યા રહેતા જણાય છે અને તે માટે કદાચ પેટે પાટા પણ બાંધતા હોવા જોઈએ..

+ * + એક બીજી વાત પણ સ્પષ્ટ જણાય છે કે આવા મંદિરો કે યજ્ઞો માટે રકમ આપનાર કેવી પ્રવૃતિમાંથી આ રકમ દાન કરે છે તે કોઈ પણ ચકાસવાની તકલીફ લેતું હોય તેમ જણાતું નથી અને એટ્લેજ કદાચ આવા મંદિરો કે આશ્રમોમાં વસતા સાધુ-સંતો કે ગુરૂઓ ક્યારેય કોઈ ચમત્કાર કરી વિઘટન થતું અટકાવી કે રોકી શક્યા નથી અને તેમ છતાં આપણી આંખ ક્યારેય ઉઘડ્તી નથી અને અંધશ્રધ્ધા પુર્વક આવી બધી પ્રવૃતિ વીના રોક ટોક ચાલ્યા કરે છે. અને ક્યારેક તો વધી રહી હોય તેમ જણાય છે.

+ * + આપણા દેશના સામાન્ય લોકો ઉપરાંત બુધ્ધિજીવીઓ અને રાજકર્તાઓ તેમજ સાધુ-સંતો અને કહેવાતા ગુરૂઓ કોઈ ઈતિહાસ બોધ લેવા તૈયાર નથી અથવા જાણી જોઈ-સમજ પૂર્વક આવી પ્રવૃતિમાં માત્ર જોડાતા નથી .પરંતુ અગ્રેસર બની રહ્યા હોય તેમ જણાય છે. સોમનાથ મહાદેવના શિખરો સોનાથી મઢ્વાની વાત હોય્ કે સાંઈબાબા માટે સોનાનું સિંહાસન બનાવાની વાત હોય કે નાથદ્વરા કે બાલાજીના મંદિરમાં લાખો કે કરોડો રુપીયાનું દાન મળ્યાના સમાચાર મળે ત્યારે આ દાનની રકમ કેટ્લી શુધ્ધ અને પવિત્ર પ્રવૃતિમાંથી આવે છે કે કેમ તે શામાટે ચકાસવામાં આવતું નહિ હોય એક વાત બહુ જ સ્પષ્ટ છે કે અનીતિ-અનૈતિક કે ગેરરીતિથી મેળવાયેલું ધન દાન કરવામાં આવે તો પણ, તેના પરિણામો ચોકકસ પણે વિપરિત જ મળે. અને મને ડર છે કે ભૂતકાળનો ઈતિહાસ બોલે છે કે આપણાં દેશના અસંખ્ય મંદિરો નો નાશ કરવામાં આવ્યો હોવા છતાં કોઈ ચમત્કાર આ વિનાશ રોકી શકેલુ નહિ.તેનો સાદો અર્થ એ જ છે કે ,જે તે સમયે આ મંદિરોનું સર્જન કરવામાં આવ્યું હશે તે સમયે ,જે ધન મેળવાયું હશે ,તે નિશ્ચિતપણે અનીતિ અને અનૈતિક પ્રવૃતિમાંથી પ્રાપ્ત કરવામાં આવ્યું હશે. અને એટ્લે જ કદાચ ઈશ્વર જે તે મંદિરોમાંથી આવા આક્રમણ પહેલાં જ વિદાય થઈ ગયા હોવા જોઈએ. અને ત્યારપછી ક્યારેય પાછાં ફર્યા હોય તેમ જણાતું નથી કારણ આજ પણ દર્શનાર્થીઓ દર્શન માટે જ્યારે આ પ્રખ્યાત મંદિરોમાં જાય છે ત્યારે તમામની સીક્યુરીટી વાળા પૂરેપુરી જાંચ્-તપાસ અને ચકાસણી કર્યા બાદ જ મંદિરના પરિસરમાં પ્રવેશ આપે છે.આ ઈશ્વરની કેવી વિટંબણા છે કે તેની ચોકી મનુષ્યે કરવી પડે છે.ખરેખર આપણાં કહેવાતા આધ્યાત્મિક સાધુ-સંતો કે જે અનેક પ્રકારના ચમત્કારો સર્જવાનો દાવો કરે છે તે સર્વે, કેટલા પોકળ અને ખોખલા છે, તે જગ જાહેર થઈ જવા છતાં ,આપણા મોટા ભાગના લોકો ,આજે 21મી સદીમાં પણ ,તેમના ઉપદેશ સાંભળી પોતાના ભૌતિક સુખો ત્યાગ કરતા હોવાનું જણાય છે ,જે આપણા સમાજની કરૂણતા ગણાવી જોઈએ અને આવા ખોખલા પ્રવચનોથી દોરવાય ગયા સિવાય ,પોતાના અંતરાત્માનો અવાજ સાંભળી જીવન જીવવાનો પ્રયત્ન કરવો જોઈએ.

+ * + જ્યાં જ્યાં આવા ધાર્મિકતાના ઓઠા હેઠળ મંદિર બનાવાના કે સોનાથી મઢ્વાના કે યજ્ઞો યોજવા માટે ધન એક્ઠુ કરવા દાનને નામે ઉઘરાણું થતું હોય કે કોઈ દાન આપવા ઈચ્છા વ્યકત કરતું હોય ત્યારે ત્યારે કોઈ પણ જાતની લાગણીમાં તણાયા સિવાય દાનમાં આવનારી રકમનું સ્ત્રોત્ર જાણ્યા વગર જો સ્વીકારાતી જણાય તો અવાજ ઉઠાવતા થવું જોઈએ. અને તેનો અર્થ કોઈ સંજોગોમાં નિતાંત કોઈની પણ ધાર્મિક લાગણી દુભાવવાનો ના જ હોય તેવી સમજ સૌએ કેળવવી રહી.

+ * + અંતમાં મંદિરોને સોનાથી મઢ્વાનું તથા નવા મંદિરો બનાવવાનું આયોજન કરનારાઓને  તેમજ તમામે તમામ સંપ્રદાયોના ગૂરુઓને ઋદય પૂર્વક પ્રાથના કરુ છું કે આ કામ માટે જે રકમ એક્ઠી કરવા વિચારાયુ હોય કે રકમ જમા પડી હોય તો તે રકમ દ્વારા બેકાર દીન દુખીયાઓ માટે કોઈ કામ-ધંધો કે ઉધ્યોગ શરુ કરી આ તમામને આજીવીકા મેળવી સ્વાવલંબી બનાવાના પ્રયાસો હાથ ધરવા જોઈએ તેમજ અન્ય નબળી આર્થિક સ્થિતિ વાળા વિધ્યાર્થીઓને શિષ્યવૃતિ આપી આગળ ભણવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા જોઈએ અને ગંભીર માંદગીમાં સપડાયેલા આવા લોકોને નિ :શુલ્ક કે પ્રતિક ચાર્જીસ થી સારામાં સારી સારવાર મળી રહે તેવો પ્રબંધ કરવા પ્રયત્નો હાથ ધરવા જોઈએ .

+ * + આ લખતી વેળાએ  વિરપુર-જલારામ-મંદિરનો ઉલ્લેખ કરવા મન લલચાય છે અને જો ના કરું તો કદાચ મોટી ભૂલ કરી રહ્યો હોઉં તેમ મારો અંતરાત્મા ડંખશે તેવો ડર લાગે છે. આ જલારામ મંદિરના ટ્ર્સ્ટિઓએ છેલ્લા 9 વર્ષ્ થયા મંદિરમાં ધરાતી કોઈ પણ પ્રકારની ભેટ કે દાન સ્વીકારવાનું બંધ કર્યું છે અને તેમ છતાં અન્નક્ષેત્રમાં સૌને કોઈ પણ ભેદભાવ વગર જમાડ્વામાં આવી રહ્યા છે. દુનિયાભરમાં કદાચ આવું મંદિર અસ્તિતવમાં નથી. આપણા દેશના અબજોપતિ મંદિરો હોવા છતાં કોઈ મંદિરમાં આવો નિર્ણય લેવાયો હોવાનું જાણ્યું નથી. ઉલ્ટાનું જો કતાર ચાતરી ને પ્રાથમિક્તા મેળવી વેલા દર્શન કરવા હોય તો અમુક રકમ ભેટ ને નામે ધરવામાં આવે તો રેલ્વેમાં જેમ તત્કાલ ટિકિટ મેળવી શકાય છે તેવી જ સગવડ અહિ પણ ઈશ્વરના દર્શન માટે ઉપલબ્ધ કરવામાં આવેલ છે. આવા મંદિરો પાસે અબજોના હિસાબે ફંડ હોવા છતાં કોઈ મંદિરમાં પ્રસાદ પણ વિના ભેટ ધર્યા સિવાય પ્રાપ્ત થઈ શક્તો નથી. અર્થાત પ્રસાદનો પણ વેપાર થઈ રહેલો જણાય છે. ટુંકમાં આવા તમામ મંદિરો ઈશ્વરને નામે હાટ્ડી બની ચૂક્યા હોવાનું માનવા કારણ રહે છે.

+ * + આગળ કહ્યુ તેમ આપણા દેશમાં 30 લાખ જેટ્લા મંદિરો અને 25000/- જેટ્લા સંપ્રદાયો અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને કરૂણતાતો એ છે કે આ તમામનો ઈશ્વર અલગ અલગ હોય છે. અને દરેક કક્ષાએ ઊંચ્-નીચનો વર્ણ-જ્ઞાતિ-પેટાજ્ઞાતિ-તેની પેટા જ્ઞાતિ અરે તેની પણ પેટાજ્ઞાતિ ક્યારેક શંકા થવા લાગે કે આ જ્ઞાતિ-પેટાજ્ઞાતિનો કોઈ અંત જ નહિ હોય અને આમ  ભેદ કરી વિભાજન કરાવામાં આવતુ રહ્યું છે.અને જેનો વધુમાં વધુ લાભ જાણ્યે- અજાણ્યે વિદેશી આક્રમકોને મળ્યો છે અને હજુ પણ આપણા દેશના રાજકર્તાઓ અને સંપ્રદાયના વડાઓ આ વિભાજનને વકરાવી પોતાનો રોટલો પકાવી રહ્યા છે. આવા સંજોગોમાં આપણે માત્ર એટ્લું જ સ્વીકારીએ કે દરેક અસ્તિતવમાં રહેલા કે હવે પછી બનનારા મંદિરોમાં ઈશ્વર તો એકજ રહેશે. આજ દરેક્નો ઈશ્વર અલગ અલગ નામથી ઓળખાય છે તેને બદ્લે સર્વમાન્ય એક નામ નક્કી કરી ઠ્રરાવામાં આવે અને તેજ નામ વડે માત્ર ઓળખાય એટ્લું જ નહિ પણ તેની આરાધના અને સ્તુતિ પણ એજ નામથી સમગ્ર દેશમાં થાય્ .આ પ્રવ્રુતિ સામે જેમના સ્થાપિત હિતો જોખમાતા હશે તેવા લોકો અનેક પ્રકારના અવરોધ ઉભા કરશે .પરંતુ આવા તત્વો ભલે તે રાજકર્તા હોય કે સાધુ-સંતો કે ગુરૂઓ હોય તે ખુલ્લા પડ્શે. હું તો દ્રદ્ગ રીતે માનું છું કે આ દેશમાં વસતો માનવી કે જે પોતાની જાતને હિન્દુ તરીકે ઓળખાવતો હોય અને હિન્દુધર્મમાં વિશ્વાસ્ અને શ્રધ્ધા ધરાવતો હોય તે સૌએ એક અવાજે ઊંચ્-નીચનો ભેદ ભૂલી એકતા સાધવાનો સમય પાકી ગયો છે અને જો તેમ નહિ થાય તો આ દેશના ફરી ને ભાગલા કે જૂના સમયમાં હતા તેવા રજવાડાઓ ઉભા થશે અને તેનો લાભ ફરીને વિદેશીઓ લેશે. એક વાત એ પણ સ્પષ્ટ રીતે સમજી લેવાની રહે છે કે આવી એકતા સાધવા માટે લોક્-જુવાળ છેક તળીયેથી ઉઠવો રહ્યો ,કારણ કે કોઈ પણ રાજ-કર્તા કે સાધુ-સંતો કે ગુરૂઓ આગેવાની લેવા આગળ નહિ આવે .કારણ સાફ છે કે ,જો સામાન્ય જન્-માનસ અંદરો-અંદર લડ્તો અને વિભાજિત રહે તો જ તેમના હિતો યાવદ્ચંદ્ર દિવાકરો જળવાય રહે.

+ * + આવા સંજોગોમાં મનમાં એક પ્રશ્ન ઉઠે છે કે :—

(1) એવું મંદિર ના હોઈ શકે કે ના બનાવી શકાય કે જ્યાં સમગ્ર વાતાવરણમાં માનવતા મહેક્તી હોય !

(2) જ્યાં કોઈ પણ જાતના ભેદ ભાવ વગર તમામ દર્શનારથી ધનિક્-તવંગર કે દીન-ગરીબને એક જ પ્રવેશદ્વારમાંથી એકજ કતારમાંથી  વારા પ્રમાણે પ્રવેશ મળતો હોય !

(3) મંદિરના સમગ્ર પરિસરમાં એવું વાતાવરાણ છવાયેલું હોય કે તેમાં પ્રવેશ કરતા જ સૌના ઉપર પવિત્રતા છવાઈ જાય !

(4) જ્યાં ગંદકી- ગીર્દી-કે ઘોંઘાટ ગેર હાજર હોય અને સ્વયં શિસ્ત આપોઆપ દર્શનાર્થીઓ જાળવતા હોય !

(5) સમગ્ર મંદિરનું પરિસર અત્યંત સ્વચ્છ અને કોઈ કોરપોરેટ ઓફિસ જેવું ભવ્ય હોવા છતાં સાદું અને સરળ અને સગવડતા ભર્યું હોય ! સાદગી અને સરળતા મંદિરનું આભૂષણ બની રહે અને લોકોને આકર્ષિત કરતું રહે !

(6) મંદિરના મુખ્ય અધિપતિ થવાની કોઈ હોડ કે હરીફાઈ ના હોય

(7) મોટી રકમનું દાન કે ભેટ્માં મળતી રકમ નું સ્ત્રોત્ર જાણી અને તેની ચકાસણી કર્યા બાદ જ સ્વીકારાય !

(8) મંદિરમાં થતી આવક લોકો માટેની કલ્યાણ કારી પ્રવૃતિમાં જ વપરાય જેવી કે જરૂરીયાતમંદ બાળકોના શિક્ષણ માટે કે ગંભીર માંદગીમાં દીન્-દુખિયાની સારવાર માટે ખર્ચાય !

(9) દાન અને ભેટમાં મળતી રકમ દર વર્ષે પૂરેપૂરી કલ્યાણકારી પ્રવૃતિમાં ફરજિયાત રીતે વપરાય જાય અને વર્ષને અંતે 0 બેલેંસ રહે તેવું આયોજન કરાતું હોય કે જેથી મંદિરનું ધન મેળવવા થતાં કાવા-દાવા અને અધિપતિ કે અન્ય રીતે યેન કેન પ્રકારેણ આવી એકઠી થયેલ સંપતિ મેળવવા થતી ગુન્હાખોરી અને હરિફાઈ નો હંમેશ માટે નાબુદ કરી શકાય !

(10) ભલે મંદિરો અલગ અલગ પ્રદેશોમાં હોય પણ મંદિરમાં બીરાજતી ઈશ્વરની મૂર્તિ એકજ પ્રકારની અને એકજ નામ ધારી હોય્. કદમાં નાની-મોટી હોઈ શકે .

(11) દેશના તમામ મંદિરોમાં એકજ પ્રકારની આચાર સંહિતા અપનાવાય અને તેનું ચુસ્ત રીતે પાલન પણ થાય્ !

(12) તમામ મંદિરોમાં થતી આરધના અને પ્રાર્થના પણ એકજ પ્રકારની યોજી શકાય !

આવા જ સંદર્ભ વાળી આચાર સંહિતા તમામ સંપ્રદાયો માટે યોજી સખ્ત રીતે અમલ કરાવો જોઈએ. સંપ્રદાયોને દાનમાં મળતી રકમ જે ઉદેશ કે હેતુ માટે સ્વીકારાય હોય તે માટે જે તે વર્ષમાં જ ખર્ચાઈ જવી જોઈએ અને વર્ષને અંતે બેલેંસ 0 રહેવું જોઈએ કે જેથી હાલમાં ગાદી મેળવવા શિષ્યો વચ્ચે થતી હરિફાઈ અને હોડ કે જે કેટ્લીક વખત ગુરૂની કે આશ્રમ્ ના અધિપતિની હત્યા સુધી હલકી કક્ષાએ પહોંચી જતી આપણે જોઈએ છીએ.

+ * + હું ખૂબજ મક્કમતાથી માનું છું કે આજે કોઈ મંદિરોને સુવર્ણથી મઢ્વાની જરૂરિયાત નથી કે સિંહાસનો બનાવવાની જરૂર નથી તેમ છતાં આમ કરવામાં આવશે  તો અવશ્યમ ઈશ્વરની ઈચ્છા વિરૂધ્ધનુ કૃત્ય ગણાશે . સમય તો એ છે કે આ જ રકમ નીચલા થરના લોકોના ઉધ્ધાર માટે વપરાય તે ખૂબજ આવશ્યક અને અનિવાર્ય મનાવું જોઈએ અને તે માટે દરેક કક્ષાએ સંનિષ્ઠ પ્રયત્નો હાથ ધરાવા જોઈએ.

Advertisements

14 comments

  1. The views expresed by Shri Arvind Adalaj are to the point and demand thinking. The world has entered 21st century and still we are hopping around madirs.Like the writer I too laughed at the views of one Shri Chelo. His comparisons are really proving tat he is hard core so called Bhakta. Why is he asking writer to include Muslims, Christians? We should first clean our own front yard without worrying about others. Unfortunately people like him do not follow the real religion but the tokenism.They follow rituals and not the real teachings of the religion.The First teaching of any religion is to serve humanity. How many mandir management do that? Building schools, hospitals, is NOT the work of only governments. And who says mandirs can’t do that? Unfortunately we have many baboons like Chelo.

    Like

  2. ભારત નો ઈતિહાસ એમ કહે છે કે માત્ર મંદિરો જ નહિ પરંતુ સમગ્ર ભારત ની સમૃધ્ધીએ વિદેશીઓને આક્રમણ કરવા પ્રેરેલા..આપની વાત સાચી કે આપણા જુના મંદિરો એ ભવ્ય અને સમૃદ્ધ હતા અને એના પર વિદેશીઓએ આક્રમણ કર્યા….તો અહીં વાંક મંદિરો નો છે કે એને નહિ બચાવી શકેલા આપણા રાજાઓ નો….શું કોઈના ડરથી આપણે ડરીને બેસી રહેવાનું…આપણા મંદિરો જે આપણી સંસ્કૃતિનો વારસો છે એને ભવ્ય નહિ બનાવવાના….એક પ્રેમી પોતાની પ્રેમિકા ની કબર પાછળ કરોડો રૂપિયા ખર્ચીને તાજમહાલ બનાવી શકે તો શું એક ભક્ત પોતાના ભગવાન પાછળ કરોડો રૂપિયા ખર્ચીને એક ભવ્ય મંદિર ના બનાવી શકે? ભૂતકાળમાં ઘણા લોકોને રસ્તે જતા હોય ત્યારે ડાકુઓએ કપડા લુંટી લીધા છે એ આપને ખબર જ હશે તો એમાંથી બોધપાઠ લઈને કાલથી આપ નગ્ન ફરવાનું ચાલુ કરી દેશો ?

    આપણા દેશમાં ૩૦ લાખથીયે વધારે મંદિરો છે એ વાત સાચી કદાચ આ આંકડો ઘણો મોટો હોઈ શકે…પરંતુ આપને એ ખ્યાલ છે કે આપણા દેશમાં કદાચ એના કરતાયે વધારે શરાબ ખાનાઓ છે..કુતાણ ખાનાઓ છે…મુવી થીએટરો છે….સમાજ માંથી ગરીબી કે ગંદકી નાબુદ કરવાનું કામ સરકાર નું છે..મંદિરોનું નહિ…આપ tax સરકાર ને આપો છો મંદિરોને નહિ ..મંદિરોનું કામ સમાજ માં ધર્મ નો પ્રચાર અને પ્રસાર કરવાનું છે..અધર્મ તરફ વળતા લોકોને ધર્મ તરફ વાળવાનું છે….સમાજ માં શાળાઓ અને હોસ્પિટલો બાંધવાનું કામ સરકાર નું છે અને સરકાર ક્ષમતા મુજબ એ કામ કરે જ છે…આવક નૈતિક છે કે અનૈતિક એ જાણવાનું કામ સરકારે ઇન્કમ ટક્ષ ખાતાને આપ્યું જ છે. મંદિરો નું એ કામ નથી મારા ભાઈ….આપને ખરેખર કૈક સમજવાની જરૂર છે. મંદિરો ધર્મ માટે ઉભા કરવામાં આવે છે…એ કોઈ સરકારી ખાતું થોડી છે..

    મંદિરોની આસપાસ ગંદકી ના જ જોવી જોઈએ . પરંતુ ગંદકી થાય એટલે મંદિરો ન હોવા જોઈએ એવું ના કહી શકાય. ગંદકી તો કદાચ તમારી સોસાયટીની બહાર કે તમારા ઘરની બહાર પણ થતી હશે…તો શું કાલથી તમે ઘર માં રહેવાનું બંધ કરી દેશો…સમાજ ને મંદિર માં અને મંદિર ની આસપાસ ગંદકી ના કરવા માટે સમજાવી શકાય…મંદિર ના હોવા જોઈએ એના માટે નહિ….ઘોંઘાટ ની બાબત માં પણ આમ જ હોઈ શકે…આપને લોકોને મંદિરમાં કે આસપાસ ઘોંઘાટ ના કરવા સમજાવી શકીએ….
    મંદિર માં થતી મોટા અવાજે આરતી અને વિધિ સામે જો આપને વાંધો હોય તો કદાચ આપને મુસ્લિમ ભાઈઓના મસ્જીદમાં મોટા અવાજે થતી નમાઝ સામે પણ વાંધો હશે જ….પરંતુ આપના લેખમાં મેં ક્યાય એ વાંચ્યું નથી તો જો કદાચ શરતચૂક થી રહી ગયું હોય તો એનો ઉલ્લેખ આપના લેખમાં કરશો..માત્ર હિંદુ ભાઈઓને જ નિશાના પર ના લેશો…નાના મોટા મંદિરોમાં થતી મોટા અવાજ ની આરતી જો ધ્વની પ્રદુષણ ફેલાવે છે તો મોટા અવાજે થતા વરઘોડા અને ગાડીઓના વગર કારણે મારવામાં આવતા હોર્ન પણ એ જ વસ્તુ કરે છે…આ વસ્તુ તરફ પણ ધ્યાન દોરવા જેવું છે..

    મંદિરો માણસોની ભૌતિક સુખ કે સમૃદ્ધિ માટે નથી બાંધવામાં આવતા. મંદિરો માણસના મન ની શાંતિ અને સુખ માટે બાંધવામાં આવે છે. અને જો માણસ ને મંદિરોમાંથી કઈ મળતું નહિ હોય તો મંદિરો આજે ભક્તોથી ઉભરાય છે એ ઉભરાતા ના હોત….તમારા જેવા ક્રાંતિકારી વિચારો ધરાવતા લોકોને એ માનસિક શાંતિ ની વાત નહિ સમજાય.

    આપને એમ લાગે છે કે સાધુ સંતો વૈભવો માં જ રાચે છે…ઘણીવાર પીળું દેખાય એ બધું સોનું નથી હોતું એમ આપને દેખાતો વૈભવ એ વૈભવ નથી હોતો…જો આપને એમ લાગતું હોય કે સાધુઓને જલસા છે તો બનાવી દો ને આપના પુત્ર જમાઇને સાધુ…જલસા પડી જશે એમને….સાધુઓ જે તપ અને ત્યાગ કરે છે એમાંનું થોડુક તો તમારા જીવન માં ઉતારી જુઓ…ખબર પડી જશે….કેટલાક ભગવાધારી ના ખરાબ કૃત્યો અને વૈભવો ના લીધે બધાજ સાધુઓ ખરાબ છે એમ માની ના શકાય…તમારી બાજુમાં રહેતા મગનલાલ ની પુત્રી બદ ચારિત્ર્ય હોય એટલે તમારી પુત્રી ને પણ એવી જ ગણશો?

    Like

    1. ભાઈશ્રી ચેલો
      આભાર આપ બ્લોગ ઉપર પધાર્યા અને પ્રતિભાવો પણ જણાવ્યા. આપના ઉંડા અને ઉંચા જ્ઞાન ( ? ) સાથેજ આપની ઉંડી અને ઉંચી સમજ ( ? ) કાબિલેદાદ જણાઈ ! અને માનશો આપના આ તમામ પ્રતિભાવોએ મને મુક્ત રીતે ખડ ખડાટ હસાવ્યો ! ધન્યવાદ ! ફરીને પણ અનુકૂળતાએ પધારતા રહી આ જ રીતે ખડ ખડાટ હસાવતા રહેશો તેવી અપેક્ષા રાખું કે ?
      સ-સ્નેહ
      અરવિંદ

      Like

  3. આપણે મંદીરોને હોતલો સાથે સરખાવવા તૈયાર હોઈએ તો સાધુનું કહેવું સાચું છે. ધર્મ પણ વેપાર થઈ ગયો છે; તેનું જ અરવિંદભાઈ અને મારા જેવાને દુખ છે.
    કદાચ એવી વ્યવસ્થા હોય તો કેવું કે,

    સમાન વીચાર અને ભક્તીની શ્રધ્ધાવાળા થોડા લોકો એકબીજાને ઘેર મળે અને સમુહ પ્રાર્થના કે વીડીયો પ્રવચનો સાંભળે. આ મધ્યમ માર્ગ લોકો અજમાવી તો જુએ?

    Like

  4. Couple years back I asked a Swaminarayan Sadhu Why they are erecting new temples around the world he replied that peole builds new Hotels,theaters,malls,play grounds etc and nobody critizies them but if we build new temples in new places we are critizied this is not fair, our temples are badly needed for present and future generation What do you say regarding the sadhu’s answer! I duly confirm your veiws.

    Like

    1. ભાઈ પ્રવીણ
      આપના પ્રતિભાવનો ઉત્તર આમ તો શ્રી સુરેશભાઈએ સરસ રીતે જ આપ્યો છે. તેમ છતાં જો આપે જે સાધુને પ્રશ્ન કરેલો તેમના જવાબનો તત્વાર્થ પકડો તો પ્રત્યુતરનો સમાવેશ થઈ જાય છે. આ સાધુએ જ મંદિરોને હોટેલો-થિયેટરો-મોલ અને રમતગમતના મેદાનો સાથે સરખાવ્યા છે. એક વાત તો નિશ્ચિત જ છે અને આપણા સૌનો અનુભવ પણ છે કે સંપ્રદાયોના વધવાથી લોકોને વધુ અને વધુ છે ક તળિયા સુધી વિભાજન તરફ દોરી જાય છે અને દરેક સંપ્રદાયોનો ભગવાન પણ અલગ અલગ પ્રયોજવામાં આવે છે. કારણ આ સંપ્રદાયોના વદાઓ સતત પોતાના અનુયાયીઓ અન્ય સંપ્રદાય તરફ ચાલ્યા જવાની ભયની લાગણીથી પીડાતા રહે છે અને પોતે પ્રાપ્ત કરેલી સંપ્રદાયની સર્વોચ્ચ સ્થિતિ ગુમાવી બેસ્વાનો ભય માથે ભમતો અનુભવતા રહે છે. સંપ્રદાયોના પણ રાજકારણીઓની માફક જ સ્થાપિતો પેદા થાય છે-થયા છે. સામાન્ય અજ્ઞાની-અબુધ અને અંધ્ધશ્રધ્ધાળુ અનુયાયીઓને સતત ડરાવતા રહે છે અને પોતાનો પ્રભાવ સ્થાપવા તમામ કોશિષો કરતા રહે છે. કોઈ સંપ્રદાયોના વદાને દીન્-દુખિયાને ( મફત રોટ્લો આપવાને બદલે કોઈ કામગીરી આપી રોજી કમાવાની તક શા માટે આપવાનું સુઝતું નહિ હોય ? ઉપરાંત તદન નજીવા દરથી ગંભીર બિમારી માટે સારવાર મળી રહે તેવી હોસ્પિટલો બંદધાવવાનું કે નજીવી ફી સાથે શાળાઓ/કોલેજો સ્થાપવાનું કેમ સુઝ્તું નથી ? કારણ સ્પષ્ટ જે છે કે ઈશ્વરને નામે ધન એકઠું કરવું અને ઈશ્વરને નામે પોતાની અંગત પ્રતિષ્ઠા-કીર્તિ ફેલાવવી !! આધ્યાત્મિકતા પણ કીર્તિ અને પ્રતિષ્ઠાની ભૂખી બનાવી દીધી છે આ સંપ્રદાયોના વડાઓ અને વાળાઓએ !! એક અણિયારો પ્રશ્ન હું સતત પૂછ્યા કરું છું કે આ મંદિરો બાંધવા માટે મળતી દાનની રકમ આપનારા ઓ એ કેવી અને કયા પ્રકારની પ્ર્વૃતિમાંથી મેળવેલી છે તે દાન સ્વીકારનાર ક્યારે ય તપાસ કરે છે ખરા ? અરે ! ક્યારે ક આ દાન આપનારની અનીતિ-અનૈતિક અને ભ્રષ્ટાચાર અને ચારિત્ર્ય્હિનતાની જાણ હોવા છતાં આ વડાઓ આંખ આડા કાન કરવામાં રાજકારણીઓથી પણ વધારે માહેર જણાય છે !!!
      આપે મારા બ્લોગની મુલાકાત લીધી તેમ અવાર નવાર લેતા રહેશો અને પ્રતિભાવો પણ મોકલતા રહેશો જે મને પ્રોત્સાહિત કરશે !!! આભાર અને આવજો .!!!!

      Like

  5. મંદિરની સમાજને તાતી જરુર છે.માનવ માત્રને સારા ઉદ્દેસ્ય અને મનની શાન્તી માટેનું ઉપલબ્ધ સ્થાન છે.

    લેખના વિચારો મુજબ આપણે સૌએ આ દિશામાં આગળ વધવાની શરુઆત કરવી જોઈએ.સંસ્કારના સારા પાયા જ સુખી સમાજની રચના કરશે.

    રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

    Like

  6. bhai tmari aaje veb saed jova mali khubaj aannd thayo tmo jem benkma rtayard cho tem j hu pan benkno rtayrd manasa chu mari bebi na pati gujari jat te na be balkone mota karva usama aavelo chu achank aapni saed jova mali khubaj aannad thayo hu khubaj vanchu chu ne vicharu pan chu aajno darmne luno lagyo che teno koe upay nathi jnato vedo ne upnishadoma kyay murtini vat chej jahi teto matra manne sthir karva odu mukelache pan aapne parnavva mandya dhardhavvva madya ne temathi pesa kamava mandya khrekhar e rasto nathi j jemne sansarma rhine shanti joeti hoy temne matra aasakti chodine rahevathi j shanti maleche tj moksha che mryapchini badhij vato gapgola che tema kaej tatyhyaj nthi tmara vicharone mara dhanyavad aavjo namste hu pan saro vichark chu ne chintakchu je jan mate aa badhama manto j nathi sari rite jivo ej jivann che aaskti chodo ne prem karuna ne satyane aadhare jivo maja aavshe baki mndiro to lutej che em manuchu ema kaej tathya nthij ema bhagvan chej nahi teto aapni andarj che aavjo

    Like

  7. મંદિરનો અર્થ સામાન્ય લોકોને ખબર જ નથી.મનની અંદર પ્રવેશવું-એવી શાટ્ત જગ્યા જે એકાંત પૂરું પાડે. ઘોંઘાટ અને ગંદ્કીનો સવાલ નથી.પરંતુ લોકોને ગમે છે અને અંધશ્રધ્ધામાં ગુમરાહ કરનાર ગુરૂઓ હાજર હોય ત્યાં આવા ક્રાંતિકારી વિચારો આવે અને કેટલાક અનુસરે તેવી પ્રાર્થના ! મંદિર એ પીક્નીકનું સ્થાન બનેલ છે.લોકો ચેંજ માટે શાંતિને નામે અજ્ઞાત જગ્યાએ ભેગા થાય છે અને પરંપરાને નામે આવું બધું ચાલ્યા કરે છે.
    અરવિંદભાઈ
    તમારી વાત 100 % તથ્ય વાળી છે.

    Like

  8. 250YEAR MA 30LAC MANDIR ANE 25000 SAMPRDAY HOY TENA THI MOTO CHAMTKAR SHU HOY SHAKE BAKI TAMRO LEKH &LAKAHN KHUBAJ SARAS CHE PAN AAVA 1000 LEKH&BLOG PAN HINDUSTANI PRAJA NI MANSIKTA NE BADLI SHAKE TEM NATHI ANE SWACHATA TO HU PAN NATHI RAKHATO ANE KADACH DHYAN THI JOSHO TO KYAREK TME PAN NAHI RAKHI HOY KEM K BADHA NE BIJA PASETHI J SARA KAM NI APEKSH HOY CHE. GANDHIJI NI JEM HATH MA SAVRNI PAKADVI TE HAVE ITHAS BANI GAYO CHE.
    ANE MADIRO TO HINDUSTN NU GAURAV CHE,LUTASHE TO NAVA BANSE DHARM NI BABATE HINDUSTAN NO-1 AMIR CHE

    Like

    1. bhai tejas aap ni vat sathe sahmat kem thav??karan mari drasti e samaji lyo ke apne cancer thai gayu ane aap koi pan dharm na vada pase jav ke mandir ma jav ane baki ni jindagi dhun ke bhajan ke guruji ni seva ma vitavo to shu aapnu cancer mati jase???????bhai dr. pase j javu pade. ane 2vat ke gadariyo pravah kene kahevay te ape vanchelu nathi lagtu vandho nahi jyare apni ankh khule tyare modu na thai jai jojo baki aaje jetla mandiro ane asramo hindustan ma che tena jetli j pathshala (je pahela na jamana ma hati ) hot to kadach aap aje aap avo javab na apat.chalo biju to shu pan hajaro manav lasho ni vachhe ek araving adlja kari ne jivant manas pan che jani anand thaiyo.

      Like

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s